Në të njëjtin kosh përfunduan edhe sallatat. Nga gjithçka që ishte shtruar me aq kujdes, ata lanë vetëm bukën — atë bukën “e rëndë”, siç e kishte quajtur Teuta Prifti me përçmim. Ironia ishte se pikërisht atë bukë Arben Kalemi e hëngri gjatë gjithë javës pas asaj mbrëmjeje, duke thënë çdo herë se ishte e mrekullueshme.
Kur kuzhina më në fund u pastrua, heshtja u bë edhe më e dukshme. Nuk kishte më zhurmë pjatash, as ujë që rridhte, as hapa të nxituar nga njëra anë e dhomës në tjetrën. Vetëm një tryezë e pastër, dy gota bosh dhe lodhja e rëndë që kishte mbetur pezull mes tyre.
Elsa Cani u ul përballë Arbenit. Me lëvizje të qetë, pothuajse të ngadaltë, mori shishen e verës që ai kishte zgjedhur enkas për festën dhe i mbushi vetes një gotë. Nuk e ngriti menjëherë. E mbajti pak në dorë, sikur kërkonte të gjente fjalët e duhura.
— Nuk do t’i ftoj më këtu, — tha më në fund, me një qetësi që tingëllonte më e fortë se çdo britmë.
Arbeni ngriti sytë.
— Elsa…
— Më dëgjo, Arben. Nuk po të kërkoj të heqësh dorë nga familja jote. Nuk kam asgjë kundër faktit që ata janë njerëzit e tu. Vërtet. Por nuk pranoj që në shtëpinë time të më shkelin me këmbë, të më përqeshin, të më trajtojnë sikur jam dikush që duhet të provojë vazhdimisht veten. Takohu me ta ku të duash: në lokal, te shtëpia e tyre, në park, në ndonjë drekë jashtë. Por pragun e kësaj dere, për të më poshtëruar mua, nuk do ta kalojnë më.
Ai nuk u përgjigj. Rrotullonte në gishta gotën bosh, duke e parë si të kishte aty një përgjigje që nuk dinte ta shqiptonte. Fytyra i ishte bërë e ngrirë, jo nga zemërimi, por nga një turp i thellë që nuk e fshihte dot.
Elsa mori frymë ngadalë dhe vazhdoi:
— E di çfarë dhemb më shumë? Jo fakti që nuk u pëlqeu darka. Jo as batutat e hidhura. Më dhemb sepse unë u përpoqa me gjithë shpirt. Mendova për secilin prej tyre. U kujtova çfarë ha nëna jote, çfarë nuk pëlqen Xhemal Pano, si i do Luana Vrioni gjërat të servirura. Mora parasysh zakonet, shijet, tekat. Doja që të ndiheshin të mirëpritur. Ndërsa ata erdhën me vendimin gati: çfarëdo që të bëja unë, do të ishte gabim.
Arbeni uli kokën. Për pak çaste, dukej sikur po dëgjonte jo vetëm gruan e tij, por edhe një zë shumë më të vjetër brenda vetes.
— Ata kanë qenë gjithmonë kështu, — tha me zë të ulët. — Që kur isha fëmijë. Mami gjente diçka për të kritikuar në çdo gjë. I çoja një dhuratë? “Pse këtë ngjyrë?” Merrja notën më të lartë? “Pse jo edhe më mirë?” Fitoja vend të dytë në ndonjë konkurs? “Do të thotë që nuk je përpjekur sa duhet.” Asgjë nuk ishte kurrë mjaftueshëm.
Elsa e pa gjatë. Në sytë e saj kishte ende dhimbje, por jo më hutim.
— Dhe ti do që fëmijët tanë ta shohin këtë? Të rriten duke menduar se dashuria matet me qortime dhe se njeriu duhet të durojë gjithçka vetëm sepse dikush quhet familje?
Pyetja e goditi. Arbeni u drodh lehtë, sikur ajo të kishte prekur një vend që ai vetë e shmangte. Për fëmijët kishin folur shpesh: me ëndje, me plane, me buzëqeshje të heshtura para gjumit. Kishin zgjedhur madje emra me shaka. Kishin imagjinuar mëngjese të zhurmshme, lodra nëpër dysheme, festa ditëlindjesh.
— Jo, — tha ai pas një pauze. — Jo. Nuk dua.
U ngrit ngadalë, rrotulloi tryezën dhe iu afrua nga pas. Nuk e preku menjëherë, sikur kërkonte leje në heshtje. Pastaj ia vuri duart mbi supe dhe e përqafoi me kujdes, pa e shtrënguar shumë.
— Më fal, — pëshpëriti. — Duhej të të kisha mbrojtur më fort. Duhej t’u kisha folur qartë. T’u kisha vënë kufirin aty, në atë çast. Nuk e di saktësisht çfarë duhej të thosha, por duhej të thosha diçka. Jo të rrija mes jush sikur po prisja të kalonte stuhia vetë.
Elsa mbështeti dorën mbi të tijën.
— Ti u përpoqe, Arben. E pashë. Por ata nuk dëgjojnë. Ose më saktë, nuk duan të dëgjojnë. Kur dikush hyn në një shtëpi me bindjen se ka të drejtë të gjykojë çdo gjë, as fjalët më të mira nuk i ndryshojnë mendje.
Ai mbylli sytë për një moment.
— Prapë, nuk ishte e mjaftueshme.
— Ndoshta jo, — tha ajo butë. — Por tani e di. Dhe unë nuk do ta paguaj më çmimin e heshtjes së askujt.
Qëndruan ashtu gjatë. Jashtë, qyteti dalëngadalë po shuhej; makinat kalonin më rrallë, zërat në rrugë humbnin njëri pas tjetrit, dritaret përballë fikeshin. Brenda shtëpisë së tyre, pas gjithë asaj mbrëmjeje të hidhur, po krijohej një qetësi tjetër — jo ajo që vjen nga frika, por ajo që lind kur më në fund thuhet e vërteta.
Më vonë, Arbeni u kthye në vendin e tij, mori shishen dhe mbushi edhe gotën e vet. E ngriti pak, pa ceremoni, pa buzëqeshje të sforcuar.
— Për familjen tonë, — tha qetë. — Për familjen e vërtetë.
Elsa e vështroi. Për herë të parë atë mbrëmje, buzët iu zbutën në një buzëqeshje të vogël, të lodhur, por të sinqertë.
Atë natë ajo e kuptoi përfundimisht diçka që nuk do ta harronte më: mikpritja nuk është detyrim për të duruar fyerjen. Është zgjedhje. Dhe dera e një shtëpie hapet vetëm për ata që dinë të hyjnë me respekt.