dhe unë s’kam nga t’ia mbaj.
— Epo… — Iliri u ngatërrua në fjalë. — Apartamenti, në njëfarë mënyre, është familjar. Mami ka ndihmuar për riparimet.
— Njëqind mijë lekë. Para tre vitesh. Kur gjithë rregullimi kushtoi një milion e gjysmë.
— Prapë me këto llogaritë e tua! — Iliri u ngrit vrullshëm nga krevati. — Çfarë jemi ne për ty, ortakë biznesi? Ti vetëm te paratë e ke mendjen! Mami ka të drejtë: jeton me makinë llogaritëse në kokë. Unë të jap shpirt, mbështetje, kurse ti çdo gjë e kthen në lekë. Ku është besimi te burri? Ku është mirënjohja që të durojmë me këtë karakter që ke?
Ai doli nga dhoma e gjumit dhe e përplasi derën aq fort, sa xhamat u drodhën lehtë. Elvana mbeti vetëm. Vështronte tavanin e bardhë dhe ndiente se brenda saj diçka po mbulohej ngadalë me akull. Një akull i ftohtë, i qetë, i kthjellët. “Të durojmë me karakterin tënd.” Ajo, që ushqente, mbante dhe shërbente dy të rritur, duhej madje të ishte falënderuese që ata “e duronin”.
U ngrit dhe shkoi para pasqyrës. Përballë saj pa një grua tridhjetë e dy vjeçe, me rrathë të errët poshtë syve dhe një vijë lodhjeje rreth buzëve. Dikur kishte qeshur shpesh. Dikur kishte pasur dëshira, plane, ëndrra. Tani i kishin mbetur vetëm detyrime.
Të shtunën, Elvana u takua me shoqen e saj, Gresën. U ulën në një kafene të vogël pranë parkut, pinë late dhe biseduan. Më saktë, foli Elvana; Gresa dëgjonte. Ajo punonte psikologe dhe dinte të dëgjonte pa ndërprerë.
— Po më hanë të gjallë, Gresë. A e kupton? Asgjë nuk u mjafton. Fitoj para — prapë pak. Paguaj kredinë e shtëpisë — prapë pak. Blej ushqime — prapë pak. Përveç kësaj, duhet të falënderoj, të shërbej, të lind fëmijë dhe t’i lutem qiellit që këta më “durojnë”.
— Po Iliri ç’bën? — pyeti Gresa butë.
— Iliri? — Elvana qeshi shkurt, me hidhërim. — Iliri rri në divan dhe luan me konsolë. Herë pas here “punon për startup-in”. Kjo do të thotë se ulet para laptopit dhe dërgon ca prezantime që s’i hap njeri. Në tre vjet, asnjë marrëveshje. Asnjë lek të fituar. Ama ka “shpirtësi” dhe “mbështetje”. Më mbështet moralisht, siç thotë vetë. E di si? Duke mos më bërtitur çdo herë, vetëm që t’i bëjë qejfin nënës së vet.
— Po vjehrra?
— Ajo është kapitull më vete. Ka dy vjet që jeton me ne. Dhe gjatë gjithë kësaj kohe më mëson si të jem “grua e vërtetë”. Duhet të zgjohem e para, të bëj mëngjesin, të laj enët, të laj rrobat, të pastroj, të buzëqesh dhe të hesht. Sepse “gruaja duhet të jetë e butë”. Po guxova të kundërshtoj, fillon avazi: “Të pranuam në familje, me atë biografinë tënde, nënë beqare, babai kushedi ku, gjyshja të rriti… duhet të jesh mirënjohëse.”
Gresa e uli filxhanin mbi tavolinë.
— Elvanë, më dëgjo me kujdes. Kjo quhet abuzim. Financiar dhe psikologjik. Ti je ajo që sjell të ardhurat kryesore, por të kanë bindur se u detyrohesh të gjithëve. Mban mbi shpinë dy të rritur që jetojnë prej teje, dhe ata të quajnë barrë. Është përmbysje klasike: ata parazitojnë mbi ty, por e paraqesin sikur ti po u varesh atyre në qafë. Dhe e di cila është pjesa më e frikshme?
— Cila?
— Që ti ende, diku brenda vetes, u beson. Ende justifikohesh para tyre. Ende përpiqesh t’u provosh se je e mirë.
Elvana uli sytë. Një nyjë iu mblodh në fyt. Gresa kishte të drejtë. Ajo, pa pushim, po kërkonte falje për ekzistencën e saj. Po përpiqej të vërtetonte se meritonte dashuri.
Telefoni ra. Në ekran u shfaq emri “Ilir”.
— Po, — u përgjigj ajo.
— Ku je?! Kthehu menjëherë në shtëpi! Mami gjeti diçka. Del që ti e paske ndërtuar familjen tonë mbi gënjeshtra!
— Çfarë?
— Hajde dhe do ta shohësh. Dhe bëhu gati të japësh shpjegime.
Elvana u nda me Gresën dhe mori një taksi. Gjatë gjithë rrugës shikonte nga dritarja shtëpitë që kalonin si hije dhe përpiqej të merrte me mend çfarë kishin shpikur këtë herë. Nuk ia doli ta parashikonte.
Në sallon mbizotëronte një atmosferë gjyqi mesjetar. Mbi tavolinën e ulët ishin hapur ekstraktet e saj bankare personale dhe një printim nga llogaria e kursimeve. Melihate Bardhi qëndronte mbi to me fytyrë të shtrembëruar nga zemërimi. Iliri ishte ulur në kolltuk, me krahët kryq, dhe e shikonte të shoqen me indinjatë të drejtë, sikur ajo sapo të ishte kapur në krim.
— Ja ku doli e vërteta! — shpalli vjehrra me triumf. — Me njerëzit numëron qindarkat, u kursen kafshatën e bukës, ndërsa vetë paska fshehur një milion e gjysmë lekë! Judë me fund! Ne këtu mezi mbahemi, Iliri po shkatërron nervat për biznesin, kurse kjo grumbullon para për diamante!
— Nuk janë për diamante, — tha Elvana me zë të ulët. — Është fondi im i sigurisë. Për rast se humbas punën, sëmurem ose dalin shpenzime të paparashikuara. Çdo lek e kam fituar vetë.
— I yti? — Melihate Bardhi bëri një hap drejt saj. — Në martesë gjithçka është e përbashkët! Ti po vjedh burrin tënd! Jetoni në rehati në apartamentin tim…
Ajo u ndal menjëherë, por fjala tashmë kishte dalë. Mbeti pezull në ajër.
— Në apartamentin tuaj? — pyeti Elvana ngadalë.
— Në shtëpinë tonë të përbashkët, — u korrigjua vjehrra me nxitim. — Mos u kap pas fjalëve, moj budallaqe. Ti nuk na vlerëson fare! Pra ne qenkemi të huaj për ty? Na quan parazitë që ushqehen nga dora jote?
Iliri heshtte. Por heshtja e tij fliste më shumë se çdo fjali. Elvana e ktheu shikimin nga ai.
— Edhe ti kështu mendon? Që unë po ju vjedh?
— Unë mendoj se ti më ke fshehur para, — tha ai ftohtë. — Kjo është tradhti, Elvanë.
Diçka brenda saj kërciti. Akulli që i kishte mbërthyer zemrën u ça papritur, dhe në vend të tij u ngrit një valë zemërimi të ftohtë, të kthjellët, të përmbajtur. Nuk kishte më frikë. Nuk kishte më nevojë të shpjegohej. Nuk kishte më dëshirë të dukej “e mirë”.
— Meqë unë qenkam barra juaj dhe, sipas jush, vetëm ju rrjep për para, — tha ajo qartë, duke shqiptuar çdo fjalë, — atëherë nuk keni më pse të jetoni në apartamentin tim. Sepse ju, Melihate Bardhi, nuk jeni e regjistruar këtu. Ndërsa ti, Ilir, je i regjistruar si bashkëshort, por kjo banesë është pasuria ime personale, e blerë para martesës. Do t’ju nxjerr të dyve. Mjaft më.
Në sallon ra një heshtje aq e dendur, sa u dëgjua pika-pika uji që rridhte nga rubineti i mbyllur keq në kuzhinë. Melihate Bardhi hapi gojën, e mbylli, pastaj e hapi sërish.
— Çfaaarë?! — klithi ajo. — Kush je ti, moj?! Të na nxjerrësh? Ne?! Po përzë nga shtëpia djalin e saj, moj krijesë mosmirënjohëse?!
Ajo iu hodh Elvanës me duart përpjetë. Iliri u çua me nxitim, e kapi nënën dhe u përpoq ta mbante. U ngritën britma, vajtime, mallkime. Elvana qëndronte pa lëvizur dhe e shikonte gjithë atë skenë sikur po ndiqte një shfaqje të keqe. Nga ulërimat, madje edhe qeni i fqinjëve pas murit nisi të lehte.
Tronditja e parë kaloi dhe, në vend të britmave, erdhën lutjet.
— Elvanë, më fal, mami e teproi, — Iliri iu afrua pothuajse ngjitur dhe foli me zë të ulët, të butë, sikur po i rrëfente diçka intime. — Edhe unë u nxeha kot. Janë nervat. Hajde të marrim frymë njëherë. Ti je njeri i mirë, ti do të na falësh, e di. Unë të dua. Kush tjetër do të të dojë kështu, me këtë karakter që ke? Vlerësoji njerëzit që ke pranë, sa nuk është vonë.
Elvana u tërhoq drejt dritares. Pa u vënë re, nxori telefonin dhe shtypi butonin e regjistrimit. Vendimi iu formua në mendje në çast: nëse ata hapnin pa problem dokumentet e saj bankare, më pas mund të bënin edhe më keq. I duheshin prova.
Melihate Bardhi, kur pa se të bërtiturat nuk po jepnin rezultat, ndërroi taktikë. U ul në divan, vendosi duart mbi gjunjë dhe mori pamjen e një gruaje të urtë, të lodhur nga dhimbja.
— Bijë, duhet ta kuptosh. Ne të pranuam në familje, me gjithë atë të kaluarën tënde. Nënë beqare, babai kushedi ku, gjyshja të mbajti në këmbë. Duhet të jesh mirënjohëse. Kjo shtëpi është foleja jonë e përbashkët; unë kam lënë shpirtin këtu. Më mirë na i jep ato para që ke në llogari, për Ilirin. Ne do ta harrojmë marrëzinë tënde. Mos na nxirr jashtë, se Zoti nuk ta fal.
Iliri tundi kokën në shenjë miratimi.
— Po, Elvanë. Hiq dorë. Mos e shkatërro martesën. Jemi familje. Gjithçka është e përbashkët.
Elvana i pa me radhë: herë burrin, herë vjehrrën. Familje. E përbashkët. Mirënjohje. Sa bukur tingëllonin këto fjalë. Dhe sa kuptime të kalbura fshiheshin pas tyre.
— Pra, që të ruhet paqja, unë duhet t’ju jap një milion e gjysmë lekë dhe pastaj të kërkoj falje?
— Nuk janë për ne, moj e marrë, janë për buxhetin e familjes! — Melihate Bardhi u përkul përpara, por papritur ngriu kur vuri re telefonin në dorën e nuses. — Dhe mjaft me këto regjistrimet e tua. Çfarë po bën, po na incizon?
Fytyra e Melihate Bardhit u zbeh, pastaj iu mbush me njolla të kuqe. Elvana e vendosi qetësisht telefonin mbi tavolinën e ulët, me ekranin nga lart. Regjistrimi vazhdonte.
— Ju jap një javë kohë për të mbledhur plaçkat dhe për t’u larguar. Që nga ky çast, çdo bisedë do të bëhet përmes avokatit.