— Çfarë të vërtete? Që nëna ime të është bërë barrë? Që je lodhur? Po kush nuk lodhet, Hana? Mos vallë unë nuk këputem? Çdo ditë punoj si i marrë, sjell paratë në shtëpi!
— Po unë çfarë bëj, sipas teje?! — zëri iu drodh, megjithëse u përpoq ta mbante. — Rri këtu si shërbëtore! Ditë e natë! S’mund të dal as te dera pa u ndier fajtore!
— Atëherë marrim një kujdestare, — ia ktheu Besniku ftohtë, sikur po fliste për diçka krejt të parëndësishme. — Nëse të duket kaq e rëndë.
— Nuk është puna te kujdestarja! — Hana ndjeu lotët t’i ngjiteshin në fyt, por i gëlltiti me forcë. Jo këtu. Jo para tyre. — Puna është se ti nuk më dëgjon. Nuk më sheh fare!
— O Zot, prapë këto dramat e grave, — Besniku bëri një gjest lodhjeje me dorë. — Mimoza, a rrini ju me mamanë?
— Patjetër, — buzëqeshi Mimoza Beqiri me një kënaqësi të hapur. — Unë dhe Denisa do të qëndrojmë. Do ta kujdesim siç duhet.
— Shumë mirë. — Besniku u kthye nga dera. — Kurse ti, Hana, mblidh ca rroba. Shko te nëna jote për disa ditë. Pushon pak.
Hana mbeti pa lëvizur. Kjo nuk ishte pushim. Ishte dëbim. I butë, i mbështjellë me fjalë kujdesi, por prapë dëbim.
— Po më nxjerr nga shtëpia?
— Po të jap kohë të qetësohesh, — tha ai, pa marrë mundimin as të kthehej nga ajo. — Apo do të rrish këtu e të vazhdosh sherrin?
Pas shpine, Denisa qeshi lehtë, me atë të qeshurën therëse që të hyn nën lëkurë. Mimoza u rehatua në kolltukun pranë Rozafa Lekës, sikur sapo të ishte ulur në fron. Plaka rrinte shtrirë me sy mbyllur, por Hana e pa qartë: në cep të buzëve i kishte lindur një hark i vogël. Një buzëqeshje e kënaqur.
Dhe pikërisht atë çast, brenda saj diçka u këput.
Jo, nuk u thye. Përkundrazi. U vendos në vendin e vet.
— E di çfarë, Besnik? — foli Hana me zë të ulët, por aq të qartë sa dhoma sikur ngriu. — Do të iki. Me të vërtetë. Vetëm se jo për disa ditë.
Ai u kthye menjëherë. Në fytyrë i kaloi habia.
— Çfarë the?
— Thashë se po iki përgjithmonë. — Fjalët dolën vetë, të forta, sikur të mos i shqiptonte ajo, por dikush që kishte pritur gjatë brenda saj. — Njëzet e tre vjet kam jetuar me ty. Kam duruar nënën tënde, që më urreu që ditën e parë. Kam duruar të ktheheshe në shtëpi dhe të mos dëgjoja as një “faleminderit”. Kam duruar të trajtohesha si një mobilie: e dobishme, e heshtur, falas.
— A je në vete? — Besniku bëri një hap drejt saj. — Të ka ikur mendja fare?
— Jo, — Hana tundi kokën ngadalë. — Për herë të parë pas shumë kohësh, po shoh kthjellët. Jam lodhur duke qenë e padukshme. Jam lodhur që çdo faj të bjerë mbi mua. Kujdesuni vetë për nënën tuaj. Jeni kaq të mirë, kaq të përkushtuar — ja ku e keni rastin ta tregoni.
— Hana, mblidhe veten! — u hodh Mimoza, duke u ngritur vrik. — Ti je gruaja e tij! Ke detyrime!
— Edhe ai kishte detyrime, — Hana tregoi nga burri i saj. — Të më donte. Të më respektonte. Të më mbronte. Ku janë këto?
Fytyra e Besnikut u skuq. Gishtat iu mbyllën grusht.
— Do të pendohesh, — i tha me zë të ulët, mes dhëmbëve. — Do të kthehesh zvarrë. Ku do shkosh? Nuk ke asgjë!
— Do shkoj te mamaja ime. Pastaj do të gjej punë. Do të marr një dhomë me qira. — Hana hyri në dhomën e gjumit dhe nxori nga dollapi çantën e vjetër. — Më pas, jeta do ta tregojë vetë.
Filloi të paketonte shpejt, pa u ndalur gjatë mbi asgjë. Mori vetëm gjërat e domosdoshme: dokumentet, disa triko, të brendshme. Duart nuk i dridheshin. Zemra i rrihte rregullt, me një qetësi të çuditshme. Një paqe e panjohur po i përhapej në kraharor, sikur pas një sëmundjeje të gjatë trupi më në fund të kishte marrë frymë lirisht.
Besniku qëndronte te pragu i dhomës së gjumit. E shikonte në heshtje. Në sytë e tij u ndez për një çast diçka që i ngjante hutimit; me sa dukej, këtë kthesë nuk e kishte parashikuar.
— E ke seriozisht? — pyeti më ulët.
Hana mbylli çantën. Pastaj ngriti sytë drejt tij dhe e vështroi gjatë, me kujdes. Kërkoi në atë fytyrë djalin e ri të dikurshëm, atë që e kishte takuar në treg dhe i kishte premtuar se do ta ruante nga çdo e keqe. Nuk e gjeti. Përpara saj rrinte një burrë i huaj: i lodhur, i acaruar, me sy të fikur.
— Më seriozisht se kaq nuk bëhet, — iu përgjigj ajo.
Kaloi pranë tij. Kaloi edhe pranë shikimit triumfues të Mimozës, pranë buzëqeshjes përqeshëse të Denisës. U ndal vetëm te shtrati i vjehrrës. Rozafa Leka hapi sytë.
— Mirupafshim, — tha Hana qetë. — U shërofshi.
Në sytë e plakës shkrepëtiu frika. Sikur vetëm tani ta kishte kuptuar se çfarë kishte bërë.
Hana doli nga apartamenti. Në shkallë ishte ftohtë; dritarja nuk mbyllej mirë dhe era lëvizte lirshëm nëpër kate. Ajo hodhi pallton mbi supe, shtrëngoi dorezën e çantës dhe nisi të zbriste.
Jashtë, dimri vazhdonte njësoj. Bora kërciste nën këpucët e saj, acari i pickonte faqet. Megjithatë, Hana ndiente ngrohtësi. Diku brenda saj po hapej një ndjesi e re, e rrallë — lehtësi, ndoshta. Ose liri.
Ajo ecte përmes oborrit të mbuluar me dëborë dhe, me çdo hap, e kaluara mbetej më larg. Aty, në atë banesë, me ata njerëz.
Përpara e priste e panjohura. E frikshme, po. Por çuditërisht e drejtë.
Hana buzëqeshi. Për herë të parë pas shumë muajsh.
Dhe vazhdoi të ecte drejt bardhësisë së dimrit — atje ku fillon një jetë e re.