— Unë po mbyll një të çarë që po na gëlltiste.
— Për një pjatë gjelle? — ia ktheu ai.
— Jo për pjatën. Për mënyrën si një pjatë ushqim u kthye në mjet për t’i mbajtur njerëzit nën frikë.
Gentiani buzëqeshi shtrembër, por buzëqeshja nuk kishte më peshë.
— Bukur di të flasësh.
— Nuk po flas. Po firmos.
Përpilova urdhrin për pezullimin e Gentian Kastratit nga drejtimi deri në mbylljen e kontrollit. Ilir Cani më dërgoi menjëherë formularin për tërheqjen e prokurës dhe unë e nxora në printerin e zyrës. Fleta doli e ngrohtë, me rreshta të pastër e të drejtë.
E vendosa përpara Gentianit, mbi tavolinë.
— Dorëzo akseset, çelësat dhe dosjet e punës.
— Nuk kam ndërmend.
— Atëherë refuzimi yt do të shënohet në prani dëshmitarësh.
Fjolla Basha bëri një hap përpara.
— Unë firmos si dëshmitare.
— Edhe unë, — tha Ina Gjini.
— Po ashtu edhe unë, — shtoi Erion Qosja.
Gentiani i vështroi një nga një dhe, për herë të parë, kuptoi se pushteti i tij i mëparshëm nuk ishte ngritur mbi respekt, por mbi frikë. Dhe frika kishte dalë nga ajo dhomë përpara se të dilte ai vetë.
— Do të pendoheni, — u tha me zë të ulët.
— Jo, — iu përgjigj Fjolla. — Jam penduar mjaftueshëm kur kam heshtur.
Shpresa Çuko u ul në karrige, sikur gjunjët nuk po e mbanin më.
— Do ta shkruaj shpjegimin.
— Shkruajeni, — i thashë. — Por pa zbukurime. Kush e dha urdhrin, si mbylleshin listat, kush ndalonte ushqimin për punonjësit.
Ajo tundi kokën dhe mori stilolapsin.
Gentiani bëri edhe një përpjekje për t’u kthyer në njeriun e afërt, në të afërmin e shtëpisë.
— Teze, hajde ta zgjidhim mes nesh. I kthej ato njëqind e dyzet e gjashtë mijë Lekë, vë rregull, Shpresën e heqim. Ç’nevojë ka të dalë kjo punë jashtë?
— Jashtë e nxore ti, kur para syve të të gjithëve i quajte këta njerëz të tepërt.
— Nuk e thashë ashtu.
— The mjaftueshëm.
— Po më shkatërron.
— Jo. Po të marr atë që e ke përdorur pa të drejtë.
Ai u ul përballë meje dhe për disa çaste nuk tha asgjë. Pastaj nxori telefonin dhe nisi t’i përcillte Nexhmije Kovaçit të gjitha akseset. Çdo tingull i shkurtër mesazhi ngjante me një derë të vogël që mbyllej.
Në fillim arka. Pastaj magazina. Më pas posta e administrimit. Në fund tabelat e furnizimeve.
— Çelësi i kasafortës, — i thashë.
E la mbi tavolinë.
— Vula e evidencës së brendshme.
E vendosi edhe atë pranë çelësit.
— Dosja e ambientit të ri.
Për një moment e mbajti dorën mbi dosjen prej lëkure, sikur po i kushtonte mund ta lëshonte. Megjithatë ma dha.
Ilir Cani mbërriti pak pas telefonatës. I hodhi një sy dokumenteve dhe foli pa u zgjatur:
— Marrëveshja ka pika të diskutueshme. Mund të kërkojmë kthimin e pjesës më të madhe të kaparit, sepse kontrata kryesore e qirasë nuk është nënshkruar dhe kompetencat janë tejkaluar.
Gentiani ngriti kokën.
— Pjesës më të madhe? Pra prapë do të humbasim diçka?
— Ka gjasë të mbajnë rreth gjashtëdhjetë mijë Lekë për përgatitjen e dokumentacionit, — tha Iliri. — Por kjo është shumë më pak sesa detyrimet që do të na binin më pas.
— E dëgjove? — Gentiani u kthye nga unë. — Pra ka humbje.
— Ka, — i thashë. — Dhe ajo humbje do të përfshihet në llogarinë tënde.
Ai heshti sërish.
Mbi tavolinë ndodheshin lista me firma të huaja, shpjegimi i Shpresës, tërheqja e prokurës dhe dosja e ambientit të ri. Në ato letra kishte më tepër të vërtetë sesa në të gjitha raportet e lëmuara që më kishte sjellë Gentiani.
— Gentian, — i thashë qartë. — Nga sot largohesh nga administrimi. Kontrolli do të llogarisë dëmin. Punonjësit nuk i prek, nuk i telefonon, nuk ushtron presion mbi ta. Çdo përpjekje për të fshehur letra do të hapë një bisedë tjetër, dhe jo më këtu.
— Nuk do të më pyesësh as pse e bëra?
— Do të të pyes pas kontrollit, nëse do të kem dëshirë të të dëgjoj.
— Doja që rrjeti të rritej.
— Rrjeti nuk rritet aty ku poshtërohen më të dobëtit.
Ai u ngrit. Fytyra i ishte bërë e huaj, pothuajse bosh.
— Ti zgjodhe ata.
— Zgjodha rregullin.
— Jemi familje.
— Sot ishe administrator. Dhe si administrator humbe besimin.
Mori pallton. Te pragu u ndal për pak, sikur priste që unë të zbutesha. Nuk u zbut asgjë tek unë.
Edhe Shpresa u ngrit.
— Mund të largohem?
— Pasi të firmosni aktin e dorëzimit të çelësave.
Ajo firmosi. Nuk fryu më me përbuzje, nuk shtyu më filxhanët e të tjerëve, nuk i quajti më njerëzit të përkohshëm. Në lëvizjet e saj nuk kishte më autoritet; kishte vetëm frikë të lodhur përpara letrës që e kishte mbushur vetë.
Pasi ata dolën, kuzhina mbeti e heshtur për një kohë të gjatë. Më në fund, Ina pyeti me kujdes:
— Zonja Mimoza Cani, restoranti do të hapet nesër?
— Do të hapet.
— Po dreka?
— Do të ketë.
Fjolla kaloi dorën mbi fytyrë.
— Për të gjithë?
— Për këdo që është në turn.
Erioni buzëqeshi lehtë.
— Edhe për pastrueset?
Vështrova tavolinën e shërbimit, filxhanin që në mëngjes ma kishin larguar nga dora, dhe u përgjigja:
— Sidomos për ata që janë mësuar të mos i vënë re.
Të nesërmen mbërrita pa shami në kokë, por me të njëjtën pallto të thjeshtë. Nuk doja që askush të mendonte se dita e mëparshme kishte qenë lojë apo shfaqje. Ishte punë. Vetëm se puna më e domosdoshme, ndonjëherë, nuk nis nga zyra, por nga një leckë e lagur pranë derës.
Fjolla mori përkohësisht drejtimin e turnit. Kishte frikë, por qëndronte drejt. Ina përgatiti një listë të ndershme për ushqimin e stafit. Erioni ndihmoi në kontrollin e magazinës dhe nuk i fshihte më sytë.
Nexhmije Kovaçi dërgoi rregullat e reja për pagesat. Ilir Cani përgatiti letrën për qiradhënësin. Një pjesë e kaparit u kthye dhe humbja nuk mund të shndërrohej më në zinxhir detyrimesh të reja.
Në orën e drekës, në kuzhinë ishin gati porcionet për të gjithë punonjësit. Ishin pjata të zakonshme, pa madhështi të shtirur. Por njerëzit i merrnin qetësisht, pa kthyer kokën nga dera e zyrës.
Shpresa nuk ishte në turn. Gentiani nuk kishte më hyrje te paratë, te oraret, as te njerëzit. Pushteti i tij nuk mbaroi me zhurmë. Mbaroi saktë: me një firmë, me një çelës dhe me një akses të mbyllur.
Firmosa urdhrin për ushqimin e punonjësve dhe e vendosa mbi tavolinën e shërbimit. Respekti nuk duhet të varet nga pozicioni. Pastaj pranë tij lashë një filxhan çaji të nxehtë për pastruesen e re, që kishte ardhur për turnin e mbrëmjes.
Në restorantet e mia, njeriu nuk bëhet i tepërt për shkak të një përparëseje, një kove apo mendjemadhësisë së dikujt tjetër. Pastrueset kanë të drejtë për drekë. Dhe kanë të drejtë të ulen në të njëjtën tavolinë me të gjithë.
Po ju, a do të mund të heshtnit, nëse para syve tuaj dikujt do t’i merrej dinjiteti vetëm pse bën një punë të thjeshtë?