dhe nxitoi ta çonte më tej mendimin, sikur po i shpjegonte diçka krejt të arsyeshme.
— Sara Rrota është në hall të madh. Me dy fëmijë endet nga një shtëpi me qira në tjetrën. Burri i rri rrugëve, gjithmonë në punë a në udhëtime, pak ndihmë ka prej tij. Kurse këtu gjithçka është gati. Shtëpia pjesën më të madhe të kohës rri bosh. Ti vetë vjen vetëm herë pas here. Nuk ka pse të rrijë kot një e mirë e tillë.
Era Beqiri e ktheu ngadalë vështrimin nga i shoqi.
— Gëzim?
Ai u kollit lehtë, fërkoi rrëzën e hundës dhe nisi të fliste me atë ton, sikur nuk po kërkonte të sillte njerëz të huaj në shtëpinë e saj, por thjesht po propozonte të zhvendoseshin disa thasë me dhe nën strehë.
— Era, mos u ndiz menjëherë. Mami nuk e ka gabim. Shtëpia vërtet rri bosh shumicën e kohës. Sara ka fëmijë, u duhet ajër i pastër. Do të rrinin përkohësisht, do të kujdeseshin edhe për vendin. Edhe ty do të të lehtësohej puna.
Era e shtyu filxhanin mënjanë. Balta e pjekur gërvishti sipërfaqen e tavolinës.
— Kush është kjo Sara Rrota? — pyeti ajo.
— Vajza e kushërirës sime, — u përgjigj me nxitim Nexhmije Kalemi. — Njerëz të shtëpisë janë, jo të huaj.
— Për ju ndoshta jo. Për mua janë të huaj.
— Po pse e merr kaq prerë? — u vrenjt Nexhmija. — Farefisi mbetet farefis.
Era u ngrit nga tavolina. Jo me vrull, as për të bërë shfaqje. Thjesht u çua, shkoi te dritarja dhe hodhi sytë nga oborri, ku ishte lënë një arkë me fidanë të nxjerrë nga sera. E ndjeu fytyrën t’i rëndohej, sikur po i mbushej me gjak, dhe e kuptoi se, po të vazhdonte edhe pak, zëri do t’i dilte i ftohtë e i ashpër. Kjo nuk e trembte. Ndonjëherë vetëm kështu dëgjohen njerëzit.
— Ta sqarojmë mirë, — tha pa u kthyer. — Kush e ka ftuar dikë të vijë të jetojë në shtëpinë time?
Pas shpinës së saj ra një heshtje e shkurtër.
— Epo… e biseduam, — tha vjehrra, tani me më pak siguri. — Me Gëzimin. Është burri yt, nuk është i huaj për këtë punë.
Era u kthye nga ata.
— Unë nuk pyeta me kë e keni biseduar. Pyeta kush e dha ftesën.
Gëzimi më në fund ngriti kokën, por nuk pati guxim ta shikonte në sy.
— Unë i thashë mamit se mund të mendohej, — mërmëriti. — Vetëm të mendohej, Era. Pa skandal.
— Pa skandal? — përsëriti ajo. — Ju vini në shtëpinë time të trashëguar, shihni oborrin, dhomat, kasollen, banjën, flisni ku do të vendosen shtretërit e të huajve dhe nëna jote tashmë shpall edhe kohën e shpërnguljes. Këtë ti e quan “të mendohet”?
Nexhmije Kalemi sikur u tkurr. Ajo siguri prej zonje shtëpie që kishte pasur më parë iu çarë në zë, por prapë përpiqej të mos e lëshonte veten.
— Çfarë të keqe ka këtu? Unë po flas si njeri. Nuk po nxjerrim askënd në rrugë, përkundrazi. Shtëpia do të jetë nën kujdes. A vjen njeri këtu dimrit? Jo. Kështu do të kishte frymë brenda, do të ndizej soba, do të pastrohej bora, do të shihej oborri.
— Oborri im? — Era e anoi pak kokën. — Po me ç’të drejtë?
— Sepse ata janë në gjendje të vështirë.
— Gjysma e vendit është në gjendje të vështirë. Kjo nuk i jep askujt të drejtën të hyjë në shtëpinë e tjetrit dhe të ndajë dhomat, ndërkohë që zonja e shtëpisë lan filxhanët në kuzhinë.
Gëzimi lëvizi supin me nervozizëm.
— Mos fol kështu me mamanë.
— Po si duhet të flas? T’ju dëgjoj ju të dyve teksa dispononi pronën time dhe të tund kokën?
— Prapë ti me pronën tënde, — tha ai i acaruar. — Ne jemi familje.
Era i hodhi një vështrim aq të prerë, sa fjala i mbeti në gjysmë. Ajo nuk e duronte dot kur fjala “familje” përdorej si mbulesë për paturpësinë e të tjerëve.
— Pikërisht sepse je burri im, ti duhej të ishe i pari që t’i thoshe nënës sate: jo, pa Erën kjo çështje nuk vendoset. Kurse ti e solle këtu për t’i treguar shtëpinë.
Nexhmija psherëtiu me zhurmë dhe u përpoq edhe një herë të hidhej në sulm.
— Kujt po ia vështirëson jetën? Njerëzit nuk do të rrinë përgjithmonë, vetëm për ca kohë. Në vjeshtë, po deshën, gjejnë diçka tjetër. Ose mbase u rregullohen punët. Ti flet sikur bëhet fjalë për ndonjë pallat.
— Nuk po flas për pallat. Po flas për shtëpinë time. Për shtëpinë që ma la tezja, që e kam regjistruar, e kam rregulluar dhe e mbaj unë. Dhe askush nuk do të vendoset këtu vetëm sepse juve ju leverdis.
— Pra nuk do të ndihmosh? — e ngushtoi vështrimin vjehrra.
— Dua apo nuk dua, kjo nuk është fare çështja juaj. Ju nuk erdhët të kërkonit ndihmë. Erdhët të jepnit urdhra.
Gëzimi u ngrit menjëherë.
— Era, hajde ta marrim me qetësi. Mirë, mami e tha trashë. Mund ta bisedojmë normalisht.
— Duhej ta kishit biseduar përpara se ajo të fillonte të zgjidhte dhomën për fëmijët.
Nexhmija nxori një të qeshur të thatë.
— Sa të ndjeshëm qenkan bërë njerëzit. U kape menjëherë pas fjalëve.
— Nuk u kapa pas fjalëve. U kapa pas kuptimit.
Era shkoi te varësja, hoqi nga grepi tufën e çelësave dhe e vendosi mbi tavolinë, përpara të shoqit.
— Këta janë çelësat që i kishe ti, “për çdo rast”, apo jo?
Gëzimi pohoi me kokë.
— Ma jep edhe tjetrin.
— Tani?
— Po. Tani.
Ai nxori nga xhepi çelësin dhe e la pa folur pranë tufës. Metali tingëlloi shkurt mbi dru. Era i mori të dy palët në pëllëmbë dhe vazhdoi, tashmë krejt e qetë, pa asnjë ngritje zëri:
— Sot hani drekën dhe largoheni. Që sot e tutje, askush nuk vjen këtu pa më telefonuar më parë. Unë nuk kam ftuar njeri të shohë shtëpinë. Nuk i kam dhënë leje askujt të jetojë këtu. Nëse ndonjë nga të afërmit tuaj e ka futur në mendje se mund të shpërngulet këtu, përcilljani përgjigjen: jo.
— Shih, shih, na doli zonjë e madhe shtëpie, — shfryu Nexhmije Kalemi mes dhëmbëve.
— Po. Zonjë shtëpie. Pikërisht ashtu.
Pas kësaj, biseda e humbi përfundimisht tonin e mëparshëm. Vjehrra nuk foli më për dhoma të bollshme. Gëzimi nuk u përpoq më të sillej sikur gjithçka do të qetësohej vetvetiu. Ata ndodheshin ende në kuzhinën e saj, por siguria me të cilën kishin hyrë në atë shtëpi ishte zhdukur.
Dreka kaloi e ngrirë. Nexhmije Kalemi u përpoq nja dy herë të niste bisedë për motin dhe fidanët, por vetë ngatërrohej dhe pushonte. Gëzimi përtypte pa e ngritur pothuajse fare kokën. Era mblodhi tavolinën, u çoi pulave mbetjet e ushqimit, pastaj u kthye brenda dhe pa se vjehrra tashmë qëndronte në korridor, duke rregulluar me nervozizëm mëngët e xhaketës.
— Ne, më mirë, po nisemi, — tha ajo. — Se pastaj bëhet vonë.
“Udhë të mbarë e mos u ktheni,” nuk e tha Era me zë. Vetëm tundi kokën dhe hapi derën.
Kur makina u zhduk pas kthesës, ajo qëndroi gjatë pranë portës. Ajri mbante erë dheu të lagësht dhe tymi nga soba e fqinjëve. Dita ishte po ajo, toka po ajo, shtëpia po ajo, por brenda saj diçka ishte zhvendosur nga vendi. Jo sepse Nexhmije Kalemi kishte folur më shumë seç duhej; me shpërthime të tilla Era ishte mësuar prej kohësh. Më e rëndë ishte diçka tjetër: Gëzimi e dinte gjithë këtë. Madje kishte qenë pjesë e saj.
Nga mbrëmja, Era e kontrolloi edhe një herë shtëpinë rreth e rrotull, mbylli të gjitha dritaret, pa kasollen dhe banjën. Në raftin e sipërm të qilarit, ku pothuajse nuk fuste kurrë dorë, gjeti disa kuti të palosura me kujdes me enë fëmijësh, që tezja Bardha Rrota dikur i kishte ruajtur për vajzën e fqinjëve.