— …por nuk më interesojnë problemet e tua, — vazhdoi ai me një qetësi të prerë. — Mua më intereson puna jote. Po kërkoj një profesioniste, jo një shenjtore. Hyr në ortakëri.
Pikërisht në atë çast, jeta ma tregoi qartë se njerëzit nuk janë të gjithë njësoj. Ka nga ata që të shohin si mjet për t’u përdorur, por ka edhe nga ata që dallojnë vlerën tënde, edhe kur ti vetë ke filluar ta harrosh. Ia shtrëngova dorën dhe, për herë të parë pas shumë kohësh, buzëqesha pa e detyruar veten.
Seanca gjyqësore u caktua për mesin e nëntorit. Mëngjesi ishte gri, i lagësht dhe i ftohtë; asfalti shkëlqente nga shiu, ndërsa degët e zhveshura të pemëve dukeshin si gishta të mpirë mbi qiell. Unë dhe Klea Osmani mbërritëm te godina e gjykatës rreth gjysmë ore më herët. Kisha veshur një fustan të zi, të thjeshtë e serioz, grim pothuajse të padukshëm dhe një shpinë të drejtë, sikur askush të mos mund të më thyente. Karficën-kamerë atë ditë e zëvendësoja me një gjilpërë modeste në jakë, më shumë për siguri psikologjike sesa për nevojë; Klea më kishte siguruar se provat kryesore ishin dorëzuar tashmë në dosje.
Gentian Sinani dhe Pranvera Mullisi na prisnin në holl. Vjehrra ime dukej sikur kishte ardhur në premierë teatri: me një kapelë të re dhe një çantë të vogël elegante, të cilën ajo e quante me solemnitet “çantë skene”. Gentiani kishte veshur po atë këmishë dhe kostum që ia kisha blerë unë për intervistën e punës që nuk u bë kurrë. Pamja e tij ishte e kuruar deri në detaj: “unë jam viktimë e rrethanave”.
— Hë pra, e çove lojën deri në fund? — më hodhi Pranvera Mullisi në vend të përshëndetjes. — Tani gjykata do t’i vendosë gjërat në vend. Një grua duhet ta dijë ku e ka vendin.
Kalova pranë saj pa i kthyer përgjigje.
Në sallë na ulën përballë njëri-tjetrit. Klea vendosi para vetes një dosje të trashë, të mbushur me dokumente. Avokati i Gentianit, një djalosh i ri me sy që i lëviznin pa pushim, kishte një dosje shumë më të hollë. Ishte e qartë se nuk kishte besuar se çështja do të shkonte deri në shqyrtim të vërtetë. Po aq e qartë ishte se nuk dinte as gjysmën e asaj që dinim ne.
Gjyqtarja, një grua rreth të pesëdhjetave, me fytyrë të lodhur por me vështrim të mprehtë, e nisi seancën me pyetjet e zakonshme. Gentiani kishte paraqitur kërkesë për divorc, ndarje pasurie, pagesë ushqimore për vete për shkak të paaftësisë për punë dhe dëmshpërblim moral për “poshtërime sistematike dhe dhunë psikologjike nga ana e bashkëshortes”.
Kur iu dha fjala, ai u ngrit dhe nisi fjalimin që dukshëm e kishte mësuar përmendësh. Fol për talentin e tij të shkatërruar prej meje, për karrierën që gjoja e kishte flijuar për biznesin tim, për vuajtjet që i kisha shkaktuar me shpërfilljen time. Pranvera Mullisi fshinte lotët me shami dhe tundte kokën me një dhembshuri teatrale.
Pastaj erdhi radha jonë. Klea u ngrit ngadalë, rregulloi syzet dhe filloi të fliste me një qetësi thuajse të plogësht, por çdo fjalë i binte saktë në vend.
— E nderuar gjykatë, nuk kemi ndërmend ta lodhim trupin gjykues me fjalime të gjata. Do të paraqesim vetëm faktet. Kërkojmë që në dosje të përfshihet dokumentacioni financiar i të paditurës për tre vitet e fundit, nga i cili rezulton se të ardhurat e saj personale kanë qenë njëqind mijë Lekë në muaj. Të gjitha fondet e tjera i përkasin shoqërisë ku e paditura është punonjëse e punësuar, jo pronare.
Avokati i Gentianit u hodh menjëherë në këmbë.
— Kjo është sajesë! Bashkëshortja e kontrollon faktikisht biznesin!
— Provojeni, — ia ktheu Klea thatë. — Deri atëherë, më lejoni të vazhdoj.
Ajo vendosi mbi tavolinë regjistrimin audio të bisedës me Pranvera Mullisin, ku kjo e fundit thoshte qartë se divorci ishte menduar si mënyrë për të më “dhënë një mësim” dhe për të më zhvatur para.
Në sallë u ngrit një murmurimë. Pranvera Mullisi e shtrëngoi çantën e vogël sikur të ishte mburojë dhe për një moment ngjante me një sorrë të tërbuar.
— Është falsifikim! — bërtiti ajo. — Unë nuk kam thënë gjë të tillë!
Gjyqtarja kërkoi qetësi, por Klea tashmë kishte hapur videon e regjistruar nga karfica. Në ekran shihej qartë Gentiani tek më kapte nga shpatulla, më tundte me dhunë dhe ulërinte për shitjen e veshkës.
Heshtja ra mbi sallë si kapak. Edhe avokati i paditësit u mpak në karrige dhe e vështroi klientin e vet me një tmerr që nuk arrinte ta fshihte.
— E nderuar gjykatë, — vijoi Klea, me të njëjtin ton të përmbajtur, — kërkoj gjithashtu të përfshihet në dosje vërtetimi bankar mbi kredinë hipotekore të pashlyer, në vlerën dymbëdhjetë milionë Lekë. Kjo detyrim, sipas ligjit, ndahet në pjesë të barabarta mes bashkëshortëve. Paditësi, duke pretenduar apartamentin, duhet të jetë i vetëdijshëm se bashkë me të drejtën e pronësisë merr përsipër edhe detyrimin për t’i paguar bankës gjashtë milionë Lekë. Ne nuk kundërshtojmë ndarjen. Me kënaqësi: merreni gjysmën e borxhit, zoti Gentian Sinani.
Ngjyra iu hoq nga fytyra Gentianit. Buzët i lëvizën pa nxjerrë tingull. Pranvera Mullisi filloi të gërmonte në çantën e saj me gishta të dridhur, me siguri duke kërkuar ndonjë ilaç për zemrën.
Kërkova leje për të folur dhe u ngrita. Në sallë mbretëronte një qetësi aq e thellë, sa dëgjoja zhurmën e lehtë të radiatorit pranë dritares.
— E nderuar gjykatë, — thashë qetësisht, — nuk do të kërkoj dëmshpërblim moral. Nuk do të paraqes as kundërpadi për dhunë në familje, megjithëse materialet për këtë ekzistojnë. Dua vetëm që ish-bashkëshorti im të kuptojë diçka. Ai kërkoi divorcin duke menduar se unë vazhdoja të kisha detyrim ta mbaja atë dhe nënën e tij. Por “vlerat tradicionale” të tij përfunduan pikërisht aty ku përfunduan paratë e mia. Tani është i lirë. I lirë nga gjithçka: nga portofoli im, nga durimi im dhe nga falja ime.
U ula. Pranvera Mullisi mori frymë me vështirësi, pastaj rrëshqiti nga karrigia. Këtë herë të fikëtit ishte i vërtetë; nuk pati ngritje duarsh, as aktrim, as psherëtima skenike. Ishte thjesht një grua e moshuar që u shemb nën peshën e padurueshme të iluzioneve të saj të rrëzuara.
Gjyqtarja u tërhoq në dhomën e këshillimit. Kur u kthye, lexoi vendimin: kërkesat e Gentian Sinanit rrëzoheshin tërësisht. Martesa zgjidhej. Pasuria do të trajtohej sipas gjendjes reale financiare, duke u lënë palëve mundësinë të merreshin vesh për detyrimin hipotekor. Apartamenti më mbetej mua, bashkë me detyrimet e kredisë, dhe kjo më përshtatej plotësisht.
Kur dolëm nga salla, Gentiani qëndronte në korridor, mbështetur pas murit. Kishte pamjen e një njeriu që sapo kishte zbuluar se toka ishte e rrumbullakët, por ky zbulim nuk i sillte asnjë ngushëllim.
— Ti e kishe planifikuar të gjithën, — tha me zë të ngjirur. — Që në fillim e dije se ato para nuk ekzistonin. Më fute në kurth.
U ndala përballë tij.
— Gentian, unë nuk të futa në kurth. Unë të lashë të zgjidhje. Mund të kishe mbetur njeri. Mund të thoshe: “Nuk më duhen paratë e tua, dua vetëm të largohem.” Por ti zgjodhe ndryshe. Kjo ishte zgjedhja jote. Tani jeto me të.
Ai hapi gojën sikur donte të shtonte diçka, por Klea më kapi lehtë nga krahu dhe më drejtoi nga dalja. Jashtë më priste Alban Nushi; kishim rënë dakord ta mbyllnim atë kapitull me një darkë të qetë, në një restorant pa zhurmë e pa pompozitet.
Gjashtë muaj më vonë, unë dhe Albani nisëm projektin tonë të përbashkët. Zyra ndodhej në një qendër të re biznesi, me dritare panoramike dhe bimë të gjalla në vazo të mëdha. Shkoja atje herët në mëngjes, përgatisja kafenë dhe shihja qytetin teksa zgjohej ngadalë.
Një ditë të tillë, ndërsa po hapja disa kuti të vjetra që i kisha sjellë nga apartamenti i mëparshëm, gjeta një dosje lëkure. Ishte po ajo dosje që Gentiani ma kishte vënë përpara në mbrëmjen e përvjetorit të martesës. Brenda saj ndodhej projekti i marrëveshjes — fletët që atëherë i kisha parë shkarazi dhe i kisha hedhur mënjanë.
I shtriva mbi tavolinë dhe i lexova nga e para. Pastaj, krejt papritur, qesha. Jo me zë të lartë; një e qeshur e ulët, gati e padëgjueshme.
Sepse ato fletë i kisha shtypur vetë, një muaj para se ai të “vendoste” të kërkonte divorcin. Kisha shkarkuar nga interneti një model marrëveshjeje martesore, e kisha mbushur me kushte aq të ashpra sa mezi imagjinoheshin, dhe ia kisha futur Gentianit në sirtar, të vendosur bukur në një dosje ku shkruhej: “Dokumente juridike”.
E bëra sepse isha lodhur duke pritur. Doja të kuptoja nëse ai do ta përdorte atë letër, po t’i jepej rasti. Nëse do të mundohej ta lexonte me kujdes, apo do të hidhej mbi të me gëzim, i bindur se më në fund kishte gjetur mënyrën për të më marrë gjithçka, deri te fija e fundit.
Ai u hodh mbi të. Nuk pyeti nga kishte dalë dokumenti. Nuk dyshoi as për një sekondë. Thjesht erdhi atë mbrëmje dhe e vendosi dosjen mbi tavolinë me fytyrën e një fitimtari.
Mund t’ia kisha treguar. Mund ta kisha parë në sy në momentin kur do të mësonte se arma e tij më e fortë kishte qenë, që në fillim, kurthi im. Por nuk e bëra. Sepse ndonjëherë ndëshkimi më i rëndë është ta lësh njeriun vetëm përballë lakmisë së vet, pa i dhënë mundësinë të fajësojë dikë tjetër.
E mbylla dosjen dhe e vendosa në raftin e poshtëm të dollapit, larg syve. Dielli po ngrihej mbi qytet, në recepsion kishin filluar të dëgjoheshin zërat e punonjësve, ndërsa në makinerinë e kafesë po mbaronte uji. Duhej vazhduar përpara.
Dhe unë vazhdova. Pa kthyer kokën pas nga ata që më kishin parë si detyrim. Pa ndier faj për suksesin tim. Pa frikën se mos bëhesha e papërshtatshme për dikë.
Ndonjëherë, për të shpëtuar veten, duhet t’i japësh tjetrit lirinë të fundoset me duart e veta. Unë thjesht e hoqa në kohë rrethin e shpëtimit.