Asnjë bisedë tjetër nuk do të kthente më gjë pas. Gentian Hasani nuk kishte për të ndryshuar. Vjollca Deda nuk do të ndalej vetë.
Të nesërmen në mëngjes, Iliriana Molla telefonoi një mjeshtër bravash.
Ai erdhi nga mesdita. Punoi rreth dyzet minuta, pa shumë fjalë, me veglat e tij të rënda dhe me një qetësi profesionale. Kur u largua, në derën e hyrjes ishin vendosur dy brava të reja, të forta, të shtrenjta, nga ato që nuk hapeshin me çelësa të vjetër e as me zakonin e të tjerëve për të hyrë pa trokitur. Iliriana i mbajti për pak çast në pëllëmbë çelësat e rinj: dy palë, të dyja të sajat. Pastaj i futi thellë në çantë.
Atë ditë Gentiani u vonua në punë. Vjollca Deda mbërriti në gjashtë e gjysmë; Iliriana e pa përmes syrit të derës. Nuk kishte ardhur vetëm. Pranë saj qëndronte Mentor Elezi, me atë pamjen e njeriut që ishte thirrur si përforcim dhe që mezi priste të tregonte autoritet.
U dëgjua zhurma e çelësit që futej në bravë. Pastaj një heshtje e shkurtër. Një përpjekje tjetër. Më pas zëri i Vjollcës, fillimisht i hutuar, pastaj gjithnjë e më i mprehtë:
— Ç’është kjo… Mentor, shiko pak. Çelësi nuk hyn.
Iliriana rrinte në korridor, në anën tjetër të derës, pa lëvizur as gishtin.
— Iliriana! — Vjollca nisi të godiste derën me grushte. — Hape menjëherë! Çfarë po bën këtu?
Iliriana e hapi.
Vjollca Deda mbeti në prag me faqet të skuqura me njolla nervozizmi dhe me tufën e çelësave të shtrënguar fort në dorë.
— I ke ndërruar bravat?! Pa na thënë asgjë?! Po si guxove, moj?!
— Guxova, — u përgjigj Iliriana.
E tha thjesht, pa ngritur zërin, pa ngjyrë ironie. Në atë fjalë nuk kishte as hakmarrje, as gëzim fitoreje; kishte vetëm qetësinë e ftohtë të një njeriu që ka marrë një vendim dhe nuk ka ndër mend të lëkundet.
— Ti e kupton çfarë ke bërë?! — Vjollca bëri një hap përpara, por Iliriana nuk u tërhoq. — Kjo është shtëpia e djalit tim! Ti nuk ke asnjë të drejtë!
— Është edhe shtëpia ime. Dhe në shtëpinë time, pa lejen time, nuk hyn më askush.
Mentor Elezi, pas shpinës së Vjollcës, kryqëzoi krahët mbi gjoks.
— Hape derën, — tha ai me tonin e dikujt që nuk pranonte kundërshtim. — Përndryshe thërras policinë.
— Thirreni, — ia ktheu Iliriana. — Dhe shpjegojuni se erdhët të hynit në një banesë ku nuk ju kishin ftuar, me çelësa që askush nuk ua kishte dhënë.
Kjo e frenoi Mentor Elezin. Ai hodhi një vështrim nga Vjollca Deda, sikur priste udhëzim. Ajo, nga ana e saj, nisi të fliste prapë, këtë herë më me zë, aq sa të dëgjohej edhe nga fqinjët që me siguri tashmë kishin vënë veshin pas dyerve. Fliste për “marrje shtëpie”, për një nuse që po përzinte njerëzit e burrit, për faktin se Gentiani as nuk e dinte çfarë po bënte gruaja e tij.
Gentian Hasani u shfaq pas njëzet minutash. Kishte ardhur me nxitim pas telefonatës së së ëmës; fytyra i ishte skuqur nga vrapi dhe nga turpi.
— Iliriana, çfarë po ndodh? — Ai shikoi njëherë nënën, pastaj gruan. — Pse i ndërrove bravat?
— Sepse nuk më mbeti asnjë mënyrë tjetër për ta mbyllur derën e shtëpisë sime.
— Ajo ka dalë mendsh! — ndërhyri Vjollca. — Gentian, thuaji! T’i kthejë çelësat menjëherë!
Gentiani hyri brenda dhe u ndal në mes të korridorit. Iliriana e vështroi me kujdes. Dhe pa sërish të njëjtën pamje që kishte parë për tri vite me radhë: një burrë që lëkundej midis dy brigjeve, pa pasur guxim të zgjidhte asnjërin.
— Mami ka të drejtë, — tha më në fund. Në zërin e tij kishte diçka gati fajtor, por Iliriana nuk arrinte më ta kuptonte nëse ndihej fajtor para së ëmës apo para gruas. — Të paktën duhej të më kishe paralajmëruar. Jepi çelësat, pastaj ulemi dhe flasim si njerëz.
— Nuk ka mbetur asgjë për të folur, Gentian.
— Iliriana…
— Kam folur tri vjet. Kam shpjeguar tri vjet. Dhe asgjë nuk ndryshoi.
Gentiani shtrëngoi nofullat. Nga korridori, Vjollca vazhdonte të thoshte diçka, por Iliriana nuk po e dëgjonte më.
— Atëherë po ta them qartë, — tha Gentiani, dhe zëri iu ashpërsua. — Ose i kthen çelësat, ose… nuk e di çfarë do të bëhet me familjen tonë. E kupton çfarë dua të them?
Iliriana e pa gjatë, pa ulur sytë. Dikur, ndoshta, një fjali e tillë do ta kishte detyruar të tërhiqej. Tani, përkundrazi, ajo pa përballë një njeri që sapo i kishte treguar përfundimisht se në cilën anë qëndronte. Dhe, për herë të parë, nuk e ndjeu më veten të detyruar të zmbrapsej.