Ndërkohë, po zbathte këpucët në korridor.
— Ndodh, — tha Rinesa shkurt.
— Dy orë e gjysmë, — shtoi ai, sikur kjo shpjegonte gjithçka.
Ajo vetëm tundi kokën.
Dikur, udhëtime të tilla, që zgjasnin pothuajse një mbrëmje të tërë, çuditërisht quheshin “sa të kalojmë pak”.
Pas disa ditësh, Rinesës i ra telefoni. Ishte Teuta.
— Rinesë, përshëndetje. Të enjten në mbrëmje je e lirë?
Rinesa nuk u përgjigj menjëherë. Vetë mënyra se si u bë pyetja iu duk e pazakontë.
— Pas shtatë jam e lirë. Çfarë ke?
— Më duhet ta lë Luanin diku për rreth dy orë. Nëse nuk mundesh, do t’i kërkoj mamit.
— Pas shtatë mundem.
— Shumë mirë. Atëherë ta sjell rreth shtatë e dhjetë dhe e marr para nëntës.
— Në rregull.
Këtë herë Rinesa nuk ndjeu asnjë pikë bezdie. Orari ishte i qartë që më parë. E kishin pyetur. Kishte të drejtë të thoshte jo, nëse nuk i përshtatej.
Të enjten, Luani erdhi me një kuti ndërtimi në duar. Porositën pica, montuan gjysmën e një anijeje kozmike nga copëzat plastike dhe, fiks në orën nëntë, Teuta u shfaq për të marrë të birin.
— Faleminderit, — i tha ajo. — Më shpëtove vërtet.
— S’ka përse.
Nuk pati nevojë për fjalime mbi detyrimet familjare.
Me Afërditën puna shkonte më ngadalë.
Ajo disa herë u përpoq të kthehej te mënyra e vjetër.
— Të shtunën duhet…
Rinesa e ndërpriste menjëherë:
— Kjo nuk më përshtatet.
Ose:
— Më parë duhet të më pyesni nëse jam e lirë.
Vjehrra acarohej, por pak nga pak e kuptoi se, nëse donte vërtet ndihmë, duhej të fliste ndryshe.
Disa kërkesa madje nisi të mos ia drejtonte fare nuses.
Për to, krejt papritur, u gjet Kastrioti.
Pas dy javësh, ai nuk dukej më aq i kënaqur me rregullat e reja.
Një të mërkurë, Afërditës iu desh të çonte një kuti të rëndë te shtëpia e pushimit e një të njohure.
Shkoi i biri.
Të premten, ajo i kërkoi ta ndihmonte me aplikacionin e bankës.
Kastrioti, pas pune, ndenji gati një orë në shtëpinë e saj duke i shpjeguar ekran pas ekrani.
Të shtunën doli se duhej marrë një dollap i vogël nga dyqani.
— Pse mami më merr mua gjithë kohën? — pyeti më në fund ai Rinesën.
Ajo ngriti sytë nga telefoni.
— Sepse është nëna jote.
— Më parë gjysmën e këtyre punëve i zgjidhte me ty.
— E di.
— Nuk të duket se tani po m’i hedh qëllimisht të gjitha mua?
Rinesa ngriti vetullat.
— Sa interesante doli kjo punë.
Kastrioti e kuptoi menjëherë ku donte të dilte ajo.
— Mirë, mirë.
— Jo, më thuaj. Kur më telefononte mua disa herë në javë, quhej ndihmë për njerëzit e afërt. Kur nisi të të telefonojë ty, papritur qenka “po m’i hedh të gjitha”.
Ai u ul pranë saj.
— E kuptova.
— Çfarë kuptove saktësisht?
— Atë që doje të më tregoje.
Rinesa priti të vazhdonte.
Kastrioti nuk u përpoq të justifikohej.
— Në të vërtetë, unë nuk e vija re sa shumë gjëra bëje. Më dukej diçka e vogël: ja, kalove diku; ja, ndenje pak me Luanin; ja, ndihmove mamin. Veç e veç duken si imtësi.
— Pastaj prej këtyre imtësive zhduken mbrëmjet dhe fundjavat.
— Po.
Ai heshti për pak.
— Dje mami më tha të kaloja pas pune “vetëm për dhjetë minuta”. U lirova pas një ore e gjysmë.
Rinesa qeshi.
— Mirë se erdhe në klub.
Edhe Kastrioti buzëqeshi me hidhësi.
— E meritoja.
Që nga ajo ditë, ai pushoi së mbrojturi automatikisht të ëmën.
Kur Afërdita i telefononte Rinesës me ndonjë porosi të re dhe më pas ankohej te i biri se nusja kishte refuzuar, Kastrioti nuk vinte më të kërkonte llogari pse gruaja e tij nuk kishte ndihmuar.
Ai pyeste të ëmën:
— A ishe marrë vesh më parë me Rinesën?
Zakonisht, pas kësaj dilte se jo.
Teuta u mësua shumë më shpejt me rendin e ri.
Ajo filloi të shkruante fillimisht:
“Je e lirë të premten?”
Vetëm pasi merrte përgjigjen, shpjegonte se për çfarë ndihme kishte nevojë.
Ndonjëherë Rinesa pranonte.
Ndonjëherë thoshte jo.
Dhe nuk ndodhte asgjë e tmerrshme.
Luani nuk mbetej vetëm në rrugë, Teuta nuk humbiste punë të rëndësishme, Afërdita nuk përfundonte e braktisur pa ilaçe e pa ushqime.
Thjesht, të rriturit detyroheshin të planifikonin gjërat paraprakisht.
Një ditë, nga fundi i gushtit, Afërdita vendosi sërish të mblidhte të afërmit.
Këtë herë telefonoi që të mërkurën.
— Rinesë, të shtunën dua t’i ftoj të gjithë te unë. Do vini ti dhe Kastrioti?
— Do vijmë.
Vjehrra heshti pak.
— A mund ta përgatitësh atë antipastën që bëre herën e kaluar?
— Mundem. Por vetëm atë.
— Mirë.
Rinesa ishte gati ta mbyllte bisedën, kur Afërdita shtoi:
— Të tjerat do t’i bëjmë unë dhe Teuta.
— Shumë mirë.
Kaq ishte e gjithë biseda.
Pa lista.
Pa planifikim të fundjavës së dikujt tjetër.
Pa fraza se një grua duhet ta marrë vetë me mend se kujt dhe kur do t’i duhen duart e saj.
Në drekën e së shtunës, Afërdita, nga zakoni, tentoi disa herë ta dërgonte Rinesën në kuzhinë.
— Rinesë moj, shiko pak atje…
Pastaj ndalej në mes të fjalisë dhe shkonte vetë.
Pas ngrënies, Kastrioti nisi të mblidhte pjatat. Teuta solli enë për ushqimin e mbetur. Burri i Dritës hoqi nga tavolina shishet dhe gotat.
Rinesa ndihmoi, por aq sa ndihmuan edhe të tjerët. As më shumë, as më pak.
Kur gjithçka përfundoi, Afërdita u ul në kolltuk dhe e vështroi nusen me kujdes.
— Më parë dukej disi më e lehtë.
Rinesa e kuptoi shumë mirë çfarë donte të thoshte.
— Për kë?
Vjehrra heshti për disa sekonda.
Pastaj bëri një lëvizje me dorë, sikur e la me aq.
— Mirë, lëre.
Rinesa buzëqeshi lehtë dhe vazhdoi bisedën me Teutën.
Ajo nuk kishte ndërmend t’i provonte Afërditës se si duhej të ishte një nuse “e mirë”. Aq më pak kishte ndërmend t’i përshtatej rolit të shpikur prej vjehrrës, një rol ku, për ndonjë arsye, nuk parashikoheshin as pushime, as e drejta për të refuzuar.
Rrugës për në shtëpi, Kastrioti e hapi vetë temën.
— E vure re që mami sot pothuajse nuk komandoi askënd?
— E vura re.
— Dhe prapë, të gjitha punët u mbaruan shpejt.
— Sepse ishin shumë veta.
Kastrioti pohoi me kokë.
— Është e çuditshme që më parë nuk e shihja këtë.
— Nuk të duhej ta shihje. Pas buke shkoje të pushoje.
Ai u rrudh pak.
— Mos ma kujto.
— Nuk kisha ndërmend.
Me kaq, biseda u mbyll.
Afërdita nuk i ndryshoi plotësisht bindjet e saj. Ajo vazhdonte të mendonte se njerëzit e afërt duhet ta ndihmojnë njëri-tjetrin dhe se nusja mund të tregonte më shpesh iniciativë.
Vetëm se tani, atë iniciativë askush nuk mund ta caktonte më që më parë në emër të saj.
Nëse duhej sjellë diçka, vjehrra telefononte fillimisht të birin.
Nëse Teutës i duhej ta linte Luanin me dikë, ajo e pyeste më parë Rinesën për planet e saj.
Nëse organizohej ndonjë drekë familjare, secili sillte diçka ose ndihmonte aty për aty.
Ndërsa letrat me lista nuk u shfaqën më.
Atë fletën e famshme Rinesa e mbajti për ca kohë në sirtarin e tavolinës. Jo me ndonjë qëllim të veçantë. Thjesht harroi ta hidhte.
Pas disa javësh, e gjeti rastësisht ndërsa po kërkonte bateri.
“Bli ushqime. Përgatit drekën. Zbraze frigoriferin. Të dielën ndihmo Teutën.”
Rinesa i kaloi rreshtat me sy dhe buzëqeshi me ironi.
Pastaj e grisi letrën më dysh dhe e hodhi në kosh.
Doli se, për familjarët e burrit, ajo nuk kishte qenë aspak e pazëvendësueshme.
Afërdita dinte shumë mirë të shkonte për punët e veta me të birin ose edhe vetë. Teuta dinte të merrej vesh me të njohur, të porosiste punëtorë për ngarkesa dhe të gjente paraprakisht dikë që të rrinte me fëmijën. Kastrioti dinte të blinte ushqime, të gatuante dhe t’i gjendej pranë së ëmës. Madje edhe një drekë familjare, tetë të rritur mund ta organizonin për bukuri pa pasur nevojë për një njeri të vetëm të caktuar si shërbyes i përhershëm.
Thjesht, më parë të gjithëve u leverdiste që këtë barrë ta mbante Rinesa.
Dhe një e shtunë gushti ia vuri pikën asaj leverdie.