Te ai rresht, pra, kishin varur gjithë planin. Te fakti që, sapo të shihja mbiemrin e tij në një dokument zyrtar, do të bindesha se apartamenti ishte vetëm i Kastriotit. Te ideja që unë, “zero nga ligji”, siç më kishin quajtur, do të trembesha nga vula dhe nga gjuha e ftohtë e administratës.
Por ajo letër nuk thoshte të vërtetën e plotë. Më saktë, nuk gënjente drejtpërdrejt; thjesht tregonte vetëm një copë të saj. Në regjistrin e pasurive shënohet emri i personit mbi të cilin është regjistruar e drejta e pronësisë. Aty nuk shpjegohet se banesa është blerë gjatë martesës dhe, për këtë arsye, konsiderohet pasuri e përbashkët. Nuk përmendet se nga dolën paratë për këstin fillestar. Regjistri është vetëm maja e dukshme; poshtë saj qëndron një masë e tërë me Kod Familjeje, fatura, data, kontrata dhe lëvizje bankare, për të cilat Lindita Basha zgjidhte të mos fliste.
Vendosa të takoja një juriste. Jo ndonjë të njohur, sepse me Ledionin kishim shumë njerëz të përbashkët dhe fjala mund të shkonte menjëherë te ai. Zgjodha një zyrë avokatie në qendër, nga ato që i gjeta në njoftim. Mora një ditë leje në punë dhe Ledionit i thashë se kisha takim te dentisti.
Juristja, Arjana Begaj, ishte grua në moshë, e përmbajtur, me sy të lodhur të dikujt që kishte dëgjuar qindra histori të ngjashme. Në tavolinën e saj vendosa gjithçka që kisha mbledhur: kontratën e shitjes së apartamentit të gjyshes, nxjerrjen e llogarisë bankare, vërtetimin nga regjistri i pasurive, certifikatën e martesës, certifikatën e lindjes së Hanës. I tregova gjithë historinë, pa lënë asgjë jashtë: bisedën në kuzhinë, fjalët e vjehrrës, përbuzjen e saj kur më quajti “zero juridike”. Ajo më dëgjoi pa më ndërprerë. Pastaj vuri syzet, i kaloi dokumentet një nga një dhe tha qetësisht:
— Çfarë të të them? Nuk ke pse qan hallin. Pozicioni yt është shumë më i fortë se i shumicës së grave që vijnë këtu.
Pastaj, pa dramë dhe pa fjalë të mëdha, ma shpjegoi gjithçka me radhë, tamam ato gjëra që unë i kisha ndier pjesë-pjesë, por nuk kisha guxuar t’i quaja me emër.
Apartamenti i blerë gjatë martesës, më tha ajo, hyn te pasuria e përbashkët bashkëshortore. Fakti që në regjistër figuron vetëm emri i bashkëshortit nuk e ndryshon thelbin.
Kësti im fillestar, i paguar nga paratë e mia personale, të fituara para martesës nga shitja e banesës së gjyshes, mund të njihet si kontribut i veçantë. Mjafton të provohet burimi i shumës. Dhe unë mund ta provoja: kontrata, lëvizjet bankare, datat, të gjitha ishin në duart e mia.
Edhe treqind mijë Lekët e vjehrrës, nëse Ledioni arrinte të vërtetonte se ishin dhuratë vetëm për të dhe jo për ne si çift, mund të llogariteshin si pjesë personale e tij. Por treqind mijë Lekë dhe gati dy milionë Lekë nuk ishin e njëjta gjë. Për më tepër, mbetej për t’u parë nëse ai do ta provonte dot. Nuk kishte akt dhurimi, nuk kishte dokument. Kishte vetëm një zarf që ishte dhënë në praninë time.
Ndërsa kredia, duke qenë se ishte paguar gjatë martesës nga të ardhurat tona të përbashkëta, ndahej mes nesh. Ajo pjesë, sipas ligjit, ishte e përbashkët, përgjysmë.
— Në një përllogaritje fare të përafërt, — tha Arjana Begaj, duke hequr syzet, — ty të takon ndjeshëm më shumë se gjysma e apartamentit. Sa më shumë, duhet llogaritur me kujdes, por më pak se dy të tretat nuk më duket. Mund të dalë edhe më tepër, në varësi të ndarjes së shumave. Prandaj, kur të të thonë se këtu nuk ke asnjë të drejtë dhe se duhet të shkosh me qira, — buzëqeshi lehtë, — mund t’i pyesësh me mirësjellje mbi ç’bazë e thonë këtë.
Kur dola nga zyra e saj, këmbët më dridheshin sikur sapo të më kishin hequr një serum nga krahu. Nuk ishte frikë. Ishte lehtësim. Aq i madh, sa më dukej si dobësi fizike. Për shtatë vjet kisha jetuar me ndjesinë se isha aty falë mëshirës së dikujt tjetër. Sikur banesa të ishte e Ledionit, familja të ishte e Ledionit, ndërsa unë një e ardhur që më toleronin sepse gatuaja, hekurosja dhe mbaja shtëpinë. Por doli se nuk ishte kështu. Një pjesë e madhe e atyre mureve ishte blerë me paratë e gjyshes sime, me kujtimin e dashurisë së vetme që më ishte dhënë pa kushte. Unë nuk isha mysafire në atë shtëpi. Isha zonjë aty. Vetëm se deri atë ditë nuk e kisha ditur.
Në shtëpi, pamja nga jashtë mbeti po ajo. Ledioni nuk bëri asnjë lëvizje. Me sa dukej, ende po “mendohej si të ishte më mirë”, ashtu siç i kishte premtuar së ëmës. Ndoshta e shtynte nga dobësia, ndoshta priste që ajo të vinte përsëri e ta shtynte përpara. Lindita Basha i telefononte çdo dy ditë dhe unë kapja copa fjalish: “Hë, fole?… Çfarë pret akoma?… Kujdes, mos e humb çastin.” Çasti për të cilin fliste ajo ishte padijenia ime e supozuar. Ajo ende mendonte se unë isha Nora e heshtur, që nuk dyshonte për asgjë. Dhe, ta pranoj, kjo filloi madje të më argëtonte. Për herë të parë pas shumë kohësh nuk ndihesha si viktimë, por si njeriu që mban në dorë një letër të fortë, për të cilën kundërshtari nuk ka dijeni.
Hana, gjatë atyre ditëve, sikur e nuhaste se diçka nuk shkonte. U bë më tekanjoze, flinte më vështirë dhe natën vinte e më futej pranë. Unë e përqafoja fort, thithja aromën e flokëve të saj të vegjël dhe mendoja: çfarëdo që të ndodhë mes meje dhe Ledionit, ti, vogëlushe, do të mbetesh me mua. Edhe çatia mbi kokën tënde do të mbetet. Stërgjyshja jote ishte kujdesur për këtë para se ti të vije në jetë, pa e ditur as vetë.
Zgjidhja erdhi papritur, por fare zakonshëm, siç ndodhte gjithmonë në familjen tonë. Të shtunën erdhi vjehrra. Solli byrekë, ëmbëlsira me kanellë dhe të njëjtën siguri punësh në zë. U ulëm për darkë. Hanën e çova në dhomë të shihte filma vizatimorë, që të mos ishte e pranishme. Diçka më thoshte se atë mbrëmje do të hapej tema. Lindita Basha e preu ëmbëlsirën me një solemnitet të tepruar dhe shkëmbeu disa shikime tepër domethënëse me të birin.
Dhe nuk gabova. Pasi la filxhanin mënjanë, ajo i bashkoi duart mbi tavolinë dhe më pa me atë vështrim që u hidhet fëmijëve kur kanë bërë prapësi dhe tani do t’i çojnë në qoshe.
— Nora Çuko, — tha butë, me atë butësi pas së cilës unë tashmë kisha mësuar të dëgjoja metalin. — Duhet të flasim seriozisht. Si të rritur. Ne këtu, me Ledionin, kemi menduar… Me pak fjalë, mes jush nuk po ecën. Nuk jemi të verbër. Të vazhdoni kështu, duke munduar njëri-tjetrin, nuk ka kuptim. Më mirë të ndaheni me mirëkuptim, para se të bëni ndonjë dëm më të madh.
Unë nuk fola. Vetëm e shikoja. Ledioni rrinte me sytë ngulur te pjata dhe e shponte ëmbëlsirën me pirun.
— Apartamenti, siç e kupton edhe vetë, është në emër të Ledionit, — vazhdoi vjehrra, e inkurajuar nga heshtja ime, të cilën e mori për hutim. — Këstin e parë e dhashë unë, kredinë e mbajti ai mbi shpinë. Sipas ndërgjegjes, kjo është shtëpia e tij. Por ne nuk jemi njerëz pa zemër. Do të të ndihmojmë në fillim. Merr diçka me qira, rregullohu. Hana le të qëndrojë me të atin; këtu ka shkollë të mirë, ka gjithçka. Ti mund ta vizitosh. Kështu do të jetë më mirë për të gjithë. Apo jo, Ledion?
— Po, — tha ai me zë të ulët, pa ngritur kokën.
Ja ku ishte. E njëjta bisedë si ajo në kuzhinë, vetëm se tani ma thoshin në fytyrë. Ndjeva diçka të nxehtë të më ngjitej përbrenda, por e detyrova veten të merrja frymë ngadalë. Qetë. Unë dija të heshtja. Vetëm se këtë herë heshtja ime nuk vinte nga dobësia.
— Lindita Basha, — thashë më në fund, dhe zëri m’u dëgjua më i qetë nga sa e prisja.