për foshnjën që pritej të vinte në jetë në qershor.
Pastaj, me fytyrë të ndritur nga kënaqësia, nëna drejtoi dorën nga unë.
— Dhe Elvana jonë më në fund po kthehet në shtëpi. Do t’i lërë ato turnet e tmerrshme e rraskapitëse, do të vendoset në dhomën poshtë dhe gjatë vitit të parë do të na ndihmojë me pesë fëmijët.
Disa duartrokitën.
Mimoza ma shtyu broshurën përpara.
— Netët janë te faqja katër.
Unë ngrita kokën ngadalë.
— A më pyeti ndonjëri prej jush se çfarë dua unë?
Dhoma e ngrënies u mpak në heshtje.
Nëna buzëqeshi me atë durimin e saj të ushtruar.
— Bijë, mos na bëj skena tani.
— Bëra vetëm një pyetje.
Iliri psherëtiu.
— Elvana, është vetëm një vit. Fëmijët të duan.
— Edhe unë i dua. Por nuk është kjo çështja.
Atëherë nëna tha fjalinë që më theu diçka brenda, përfundimisht:
— Ti s’ke ndonjë jetë tënden. Nuk ke fëmijë, nuk je e martuar. Çfarë do të bësh vetëm? Këtu të paktën je e nevojshme.
Gentiani uli sytë.
Babai mori gotën në dorë.
Unë nxora telefonin nga çanta dhe e vendosa mbi tavolinë.
— Përpara se dikush tjetër të më shtypë ndonjë plan jete në letër, shikojeni këtë.
Hapa kontratën.
Pastaj biletën.
Elbasan–Tiranë.
Vetëm vajtje.
— Kam pranuar një vend pune të përhershëm në reanimacionin neonatal. Kam dhënë dorëheqjen në klinikë. Edhe apartamentin e kam liruar. Pas tri javësh iki.
Nëna zgjati dorën drejt telefonit, por u ndal pak centimetra pa e prekur.
— Jo.
— Po.
Mimoza shpërtheu në të qarë.
— Si mund të na e bësh këtë, pikërisht tani që jam shtatzënë?
— Nuk po ju bëj asgjë. Po pranoj një punë.
— Po fëmijët?
— Fëmijët kanë nënë dhe baba.
Iliri u skuq nga zemërimi.
— Nuk është kaq e thjeshtë.
— E di. Të kesh pesë fëmijë nuk është e thjeshtë. Por nuk e mora unë atë vendim.
Në fillim, nëna provoi të sillej sikur nuk e besonte.
— Thuaju të të presin deri në verë.
— Jo.
Pastaj kaloi te qortimi.
— I ke bërë të gjitha pas shpinës së familjes sate.
— Sepse çdo gjë që ju tregoj, në fund kthehet në detyrim për mua.
Dhe, më në fund, nxori fjalinë e saj të përhershme:
— Familja është mbi gjithçka.
— Për kë?
Askush nuk foli.
— Kur gjyshja u sëmur, unë qëndrova pranë saj katër vjet. Kur Rei pati temperaturë, unë erdha me vrap. Pas çdo lindjeje, sa herë Mimoza kishte nevojë, unë isha aty. Te mjekët, për porositë, për gatimin, për urgjencat… gjithmonë unë.
I pashë një nga një.
— Në këto pesëmbëdhjetë vjet, a më ka pyetur ndonjëri qoftë edhe një herë të vetme se çfarë dua unë?
Heshtje.
Xhaxhai Bashkim fiku televizorin.
— Lëreni të flasë deri në fund.
Atëherë nëna ndërroi mënyrë.
— Ke të drejtë.
Për një çast, gati u lëkunda.
— Duhej të të kishim pyetur. Ky ishte gabimi im, — tha ajo. — Prandaj le ta bëjmë si duhet tani. Rri edhe një vit. Kur foshnja të ecë vetë dhe Mimoza të ketë marrë veten, atëherë shkon me bekimin tonë. Babai do të të çojë në stacionin e autobusëve. Të gjithë do të të përcjellim siç e meriton.
Ishte i njëjti kafaz.
Vetëm se këtë herë ishte zbukuruar me një ndjesë.
Edhe një vit.
Pastaj do të dilte një arsye tjetër.
Shkolla.
Një operacion.
Gjuri i mamit.
Ndonjë urgjencë e re.
Hodha sytë te ora e gjyshes.
Katër minuta me vonesë.
— Jo.
Nëna puliti sytë.
— Çfarë?
— Unë iki pas tri javësh.
Mora broshurën dhe ua shtyva prapa Ilirit dhe Mimozës.
— Ju dua. Por dashuria për ju nuk do të thotë t’ju dorëzoj gjithë kalendarin e jetës sime.
Mimoza fshiu lotët me shpinën e dorës.
— Mendoja se të pëlqente të rrije me fëmijët.
— Më pëlqen. Ajo që nuk më pëlqen është kur të tjerët vendosin për mua kur dhe sa duhet t’u jap nga koha ime.
Nëna përplasi pëllëmbën mbi tavolinë.
— Të gjithë këtu kemi sakrifikuar gjëra!
— E di, mami. Edhe ti.
Ajo ngriu.
— Ti vetë më ke treguar se hoqe dorë nga shkolla e infermierisë për t’u kujdesur për të tjerët. Pikërisht për këtë nuk arrij ta kuptoj si mund të ma kërkosh edhe mua të njëjtën gjë.
— Kështu funksionon familja.
— Jo. Kështu funksionoi për ty. Dhe dhimbja jote meritonte diçka më të mirë sesa të kthehej në traditë familjare.
Nuk ndjeva kënaqësi kur e thashë.
Përkundrazi, më trishtoi.
Sepse në atë çast e kuptova se nëna ime nuk ishte përbindësh.
Ajo ishte një grua së cilës i kishin mësuar se dashuri do të thotë të zhdukesh për të tjerët.
Dhe diku gjatë rrugës, plagën e vet e kishte kthyer në rregull.
Por ta kuptoja nuk do të thoshte se duhej ta përsërisja.
U përshëndeta me fëmijët.
E putha Rein në majë të kokës, përqafova Mateon dhe e lashë Valentinën të ma shtrëngonte gishtin fort.
Pastaj u ula në gjunjë përballë Hanës.
— Po ikën vërtet?
— Po.
— Po premtimi ynë?
Nxora nga çanta fletën e vulosur të bibliotekës.
— Është ende këtu.
Ajo shtypi gishtin e madh mbi pëllëmbën time.
— Edhe një vulë. Sa për siguri.
Mora xhaketën.
Atëherë nëna luajti letrën e fundit.
— Nëse hipën në atë autobus, mos e quaj më kurrë këtë shtëpi shtëpinë tënde.
Babai murmuriti:
— Luljeta…
Por ajo nuk e tërhoqi kërcënimin.
E pashë drejt në sy.
— Atëherë do ta quaj shtëpi vendin ku nuk më duhet të zhdukem për të merituar dashuri.
Dola.
Askush nuk më ndoqi.
Nga makina pashë dritën e dhomës së ngrënies pas perdeve.
E gjithë familja ime rrinte ende ulur rreth ushqimit që unë kisha gatuar.