Qava.
Por nuk u ktheva pas.
Më 9 mars u nisa për në Tiranë. Eriola ishte e vetmja që erdhi të më përcillte në stacionin e autobusëve, me dy gota kafeje në duar dhe një qese me ëmbëlsira.
Ditët e para më rënduan shumë.
Apartamenti i përkohshëm ishte i heshtur, ndërsa qyteti më dukej i pafund, sikur mund të më gëlltiste pa më vënë re askush. Për vite me radhë telefoni im nuk kishte pushuar së dridhuri, sepse dikush gjithmonë kishte nevojë për diçka prej meje. Një porosi, një fëmijë për t’u marrë, një ilaç për t’u blerë, një drekë për t’u përgatitur, një krizë për t’u shuar.
Papritur, mund të kalonte një pasdite e tërë pa më telefonuar njeri.
Në fillim, atë qetësi e ngatërrova me vetminë.
Pastaj, dalëngadalë, nisa të dëgjoja sërish veten.
Turni im i parë në repartin e terapisë intensive neonatale zgjati dymbëdhjetë orë. Kur pashë emrin tim të shkruar në tabelën e stafit, më përshkoi një ndjenjë e çuditshme krenarie. Për herë të parë kisha një vend që nuk varej nga fakti nëse isha vajzë, motër, teze apo kujdestare.
Atje isha thjesht Elvana.
Në qershor lindi Emiliano, fëmija i pestë i Ilirit dhe Mimozës. Erdhi në jetë i shëndetshëm dhe i fortë.
Dhe çfarë ndodhi pa mua?
Mimoza punësoi një dado për tri ditë në javë. Iliri e rregulloi punën në mënyrë që dy pasdite të punonte nga shtëpia. Babai filloi ta merrte Rein çdo të mërkurë.
Qielli nuk ra mbi tokë.
Thjesht, ata nuk e kishin më në dispozicion zgjidhjen falas që quhej unë.
Pas disa muajsh, Mimoza më telefonoi.
— Të kam një ndjesë borxh, — tha.
Nuk ishte një bisedë e përkryer. Nuk u shëruan të gjitha plagët me dy fjali. Por ishte e sinqertë, dhe për atë çast, kjo mjaftonte.
Iliri nisi të më dërgonte fotografi. Rei më çonte mesazhe zanore ku më tregonte për lojërat e tij elektronike. Mateo afronte fytyrën te kamera derisa i dukeshin vetëm sytë dhe hunda. Hana më telefononte të shtunave që të më lexonte pjesë nga librat që merrte në bibliotekë.
Me babain u desh më shumë kohë.
Një ditë më erdhi një kartolinë me pamjen e një fari. Në anën e pasme, me shkrimin e tij të njohur, kishte shkruar:
“Jam krenar për ty. Do të doja të kisha pasur më shumë guxim kur ti kishe nevojë për mua.”
E vendosa pranë vulës së bibliotekës së Hanës dhe e ruajta aty.
Gentiani nuk u shpërngul me mua. Për disa muaj u përpoqëm ta mbanim gjallë lidhjen në distancë, por me kalimin e kohës e pranuam se kërkonim jetë të ndryshme.
Më dhembi.
Megjithatë, mësova se humbja e diçkaje nuk e bën automatikisht të gabuar një vendim të drejtë.
Nëna nuk më telefonoi pothuajse për një vit të tërë. Në komunitetin e saj të kishës tregonte se unë e kisha braktisur familjen pikërisht atëherë kur ata kishin më shumë nevojë për mua.
Dikur do të kisha bërë gjithçka për ta korrigjuar atë version të historisë. Do të kisha shpjeguar, do të isha justifikuar, do të isha përpjekur t’i bindja të gjithë se nuk isha ajo që ajo thoshte.
Tani jo më.
Mësova se njerëzit që humbasin kontrollin mbi ty, shpesh kufirin tënd të parë e quajnë “egoizëm”.
Një të shtunë më ra telefoni.
Ishte nëna.
Nuk kërkoi falje.
Vetëm pyeti:
— Po ha siç duhet?
— Po, mami.
Ra heshtja.
— Hana thotë se punon me foshnja shumë të vogla.
— Po.
— Duhet të jetë e vështirë.
— Ndonjëherë.
Përsëri heshtje.
— Kujdesu për veten.
— Edhe ti.
Për herë të parë pas shumë vitesh, një bisedë me të përfundoi pa më kërkuar asgjë.
Ende e mbaj orën e gjyshes sime Drita. Ajo vazhdon të jetë katër minuta mbrapa.
Dhe nuk kam ndërmend ta çoj ndonjëherë për ta rregulluar.
Më kujton se një grua mund të arrijë te vetja me gjysmë jete vonesë, sepse urgjencat e të tjerëve duken gjithmonë më të rëndësishme se frymëmarrja e saj.
M’u deshën tridhjetë e gjashtë vjet për të kuptuar se ta duash familjen nuk do të thotë të jesh plani i tyre i përhershëm i emergjencës.
Gjyshja ime kishte pritur gjithë jetën që dikush t’i thoshte:
— Tani e ke radhën ti.
Mua nuk ma tha askush.
Prandaj u detyrova t’ia thoja vetes.
Dhe ndonjëherë, pikërisht ky është vendimi që i tërbon më shumë ata njerëz që janë mësuar me idenë se ti nuk do ta kesh kurrë radhën.