— Unë mendoj se njerëzit e afërt duhet t’i gjenden njëri-tjetrit, — nisi Ikbale, duke folur me tonin e dikujt që e kishte vendosur tashmë përfundimin. — Ledioni dhe Vesa duan të blejnë shtëpi. Për momentin jetojnë me qira, ndërkohë që këtu keni një dhomë që nuk përdoret. Po të rrinë disa muaj te Arbeni me Donikën, do ta mbledhin më shpejt shumën që u duhet.
— Te Arbeni me Donikën? — e përsëriti Petriti, duke e parë drejt në sy.
— Po, këtu banojnë si burrë e grua.
— Nuk po pyes për këtë, — tha ai qetë. — Po pyes: sipas jush, kujt i përket kjo banesë?
Ikbale drejtoi pak shpinën, sikur pyetja ta kishte prekur.
— Në letra, juve. Por këtu jetojnë fëmijët.
— Jo “në letra”. Banesa është pronë e imja dhe e gruas sime, — sqaroi Petriti pa e ngritur zërin. — Ne i kemi lejuar vajzës sonë dhe bashkëshortit të saj të jetojnë këtu. Për njerëz të tjerë nuk kemi dhënë asnjë ftesë.
— Ledioni nuk është i huaj. Është vëllai i Arbenit.
— Lidhja familjare me dhëndrin tim nuk i jep askujt të drejtë mbi pronën tonë.
Ikbale qeshi, por e qeshura i doli e thatë dhe e shkurtër.
— Unë nuk kam ndërmend të hyj në hollësi ligjore. Po flasim për ndihmë njerëzore, kaq.
— Atëherë ndihmojini me banesën tuaj, — ndërhyri Zana, me një qetësi që nuk linte vend për ironi.
Vjehrra u vrenjt.
— Unë kam vetëm dy dhoma dhe nuk kam ku t’i fus.
— Kurse vendi i lirë këtu ju përket juve? — pyeti Zana.
Ikbale nuk gjeti përgjigje. Për disa çaste, në dhomë u ndie vetëm frymëmarrja e rënduar e atyre që rrinin në këmbë.
Petriti e ktheu shikimin nga Arbeni.
— Ti i dhe leje vëllait tënd të vinte këtu?
Arbeni futi duart në xhepa, por i nxori menjëherë, si të mos dinte ç’të bënte me to.
— Mendova se disa muaj nuk do t’i prishnin punë askujt.
— Ne na pyete?
— Jo.
— Donikën?
— Doja ta pyesja.
— Pasi njerëzit të mbërrinin me valixhe te dera?
Arbeni heshti. Nuk pati ç’të thoshte.
Petriti vazhdoi po me të njëjtin ton të matur:
— Kur u vendose këtu, ne ta thamë qartë: çdo vendim serioz për këtë banesë merret vetëm me pëlqimin tonë. Ti atëherë pranove.
— Po, — murmuriti Arbeni.
— Çfarë ndryshoi tani?
— Asgjë.
— Atëherë pse po vendos për diçka që nuk të përket?
Arbeni hodhi një vështrim nga i vëllai, pastaj nga e ëma.
— Nuk mendova se puna do të merrte këtë drejtim.
Vesa u ngrit nga divani. Fytyra i ishte skuqur nga sikleti.
— Zoti Petrit, ju kërkoj ndjesë. Neve na thanë se pronarët nuk kishin kundërshtim. Po ta dinim si ishte e vërteta, nuk do të vinim fare.
Edhe Ledioni u ngrit menjëherë.
— Është e vërtetë. Unë e pyeta disa herë Arbenin nëse kishte folur me Donikën. Ai më tha se do ta rregullonte vetë.
Ikbale u kthye vrullshëm nga djali i vogël.
— Për kë po flet tani ti?
— Për askënd, — tha Ledioni. — Thjesht nuk dua të qëndroj në një vend ku nuk na duan dhe ku, me sa duket, nuk na ka ftuar askush.
— Vëllai yt të ofroi strehë.
— Një strehë që nuk është e tij.
Heshtja ra menjëherë mbi dhomë, e rëndë dhe e ftohtë.
Donika pa së pari burrin, pastaj vjehrrën dhe çiftin që kishte ardhur me valixhe.
— Kjo banesë është e prindërve të mi, — tha ajo qartë. — Prandaj valixhet nuk do t’i mbledh unë. Do t’i mblidhni ju.
Ledioni ishte i pari që u drejtua nga korridori.
— Vesa, merr çantën. Po ikim në shtëpi.
Ajo nuk kundërshtoi. U nis pas tij, e lehtësuar dhe e turpëruar njëkohësisht.
Meqenëse nuk kishin arritur të hapnin valixhet, përgatitja zgjati më pak se një minutë. Ledioni ngriti njërën valixhe, tjetrën e tërhoqi me rrota drejt derës. Vesa veshi këpucët, pastaj u kthye edhe një herë nga Donika.
— Më vjen shumë keq për këtë që ndodhi.
— Ju nuk e dinit të vërtetën, — iu përgjigj Donika. — Por herën tjetër, kur dikush ju fton në një banesë ku jetojnë disa njerëz, sigurohuni që të gjithë janë në dijeni.
— Patjetër, — tha Vesa me zë të ulët.
Ikbale doli përpara në mes të korridorit, duke u bërë pengesë.
— Askush nuk shkon askund. Tani do të qetësohemi dhe do të merremi vesh si njerëz.
Ledioni ndaloi, por fytyra i mbeti e vendosur.
— Mam, lëviz.
— Nuk do të përpiqesh as t’i mbrosh interesat e tua?
— Interesat e mia nuk më japin të drejtë të zë dhomën e dikujt tjetër.
— Ç’rëndësi ka kujt i përket banesa, kur Donika gjithsesi jeton këtu?
Petriti iu afrua disa hapa.
— Rëndësia është shumë e thjeshtë. Këtu mund të banohet vetëm me lejen e pronarëve. Edhe sjellja e njerëzve të tjerë për të jetuar këtu bëhet vetëm me lejen e pronarëve. Ne një leje të tillë nuk e kemi dhënë.
— Po i nxirrni të afërmit në rrugë!
— Ne kemi shtëpi me qira, — kujtoi Vesa, e lodhur nga kjo shfaqje.
Ikbale i hodhi një vështrim të zemëruar.
— Mos u përziej.
— Më përket edhe mua kjo punë, — ia ktheu Vesa. — Nuk kam ndërmend të bëj sikur jam e pastrehë vetëm për shkak të konfliktit tuaj me Donikën.
Ledioni hapi derën e jashtme.
— Hajde.
Ata i nxorën valixhet në sheshpushimin e pallatit. Pas pak sekondash, ashensori i mori poshtë.
Ikbale mbeti në korridor me çantën e saj të udhëtimit në dorë.
Donika tregoi nga ajo çantë.
— Edhe ju kishit ndërmend t’i linit gjërat këtu?
— Aty kam çarçafë dhe enë për të rinjtë.
— Merrini me vete.
— Sigurisht që do t’i marr, — tha Ikbale me buzët e shtrënguara. — Në këtë shtëpi s’mund të rrijë njeri me këtë mënyrën tënde të sjelljes ndaj njerëzve.
Zana rregulloi qetësisht rripin e çantës mbi supe.
— Donika po mbron jo vetëm veten, por edhe pronën tonë.
— Ju gjithmonë do të ndërhyni në martesën e tyre?
— Na thirrën sepse dikush po përpiqej të fuste njerëz në banesë pa pëlqimin tonë.
— Arbeni jeton këtu. Ka të drejtë të presë miq.
— Miqtë priten në marrëveshje me gruan, — tha Zana. — Banorët e përhershëm, me pëlqimin e pronarëve. Mos i ngatërroni qëllimisht këto dy gjëra.
Ikbale u kthye nga i biri.
— Arben, do t’i lejosh të më nxjerrin kështu?
Ai rrinte te pragu i sallonit, me kokën ulur. Në tëmth i kishte dalë një damar i hollë dhe fytyra i ishte skuqur dukshëm.
— Mam, merre çantën.
— Çfarë?
— Nuk duhej ta sillje Ledionin pa miratimin e Donikës dhe të prindërve të saj.
— Ti i dhe leje!
— Po, — tha Arbeni. — Dhe gabova.
Ikbale e pa për disa sekonda pa i pulitur sytë.
— Pra tani fajin e kam vetëm unë?
— Thashë që faj kam edhe unë.
— Ti deshe të ndihmoje vëllanë.
— Nuk kisha të drejtë t’ia premtoja atë dhomë.
— Kishe. Thjesht u frikësove.
Arbeni tundi kokën ngadalë.
— Jo. Nuk ishte frikë. Unë vërtet nuk e kisha atë të drejtë.
Vjehrra e rrëmbeu çantën e saj nga dyshemeja.
— Shumë bukur. Jetoni këtu dhe pyesni për leje sa herë t’ju duhet të hapni dollapin.
— Mos e shtrembëroni bisedën, — tha Petriti. — Ne nuk jemi përzier kurrë në jetën e përditshme të vajzës sonë. Por kjo banesë nuk u bë pronë e djalit tuaj vetëm sepse ai u martua me Donikën.
— E kuptova shumë mirë.
Nga fytyra e saj dukej qartë se nuk kishte kuptuar, ose më saktë nuk kishte pranuar asgjë. Megjithatë, të vazhdonte grindjen përballë prindërve të Donikës nuk guxoi.
Te dera, ajo u kthye edhe një herë.
— Pas këtij trajtimi, mos prisni të vij më për vizitë.
— Pa ftesë, më mirë mos vini, — iu përgjigj Donika.
Ikbale e hapi derën me vrull dhe doli në sheshpushim. Arbeni bëri të shkonte pas saj për t’i thirrur ashensorin, por e ëma e ndali me një lëvizje të prerë të dorës.
— Mos më përcill.
Dyert e ashensorit u mbyllën.
Në banesë ra një qetësi e pazakontë, aq e thellë sa dukej sikur të gjithë po dëgjonin mendimet e veta.
Petriti shkoi në korridor dhe kontrolloi bravën.
— Ikbale ka çelësa?
— Jo, — u përgjigj Donika. — Çelësa kemi vetëm unë me Arbenin dhe ju.
— Mirë. Atëherë nuk ka nevojë të ndërrohet asgjë.
Zana e ktheu vështrimin nga dhëndri.
— Arben, ne të lejuam të jetosh këtu sepse i besuam vajzës sonë dhe të besuam edhe ty. Por një situatë e tillë nuk do të përsëritet më.
— E kuptoj.
— Nuk jam i bindur që e kupton, — tha Petriti. — Ti nuk i ofrove vëllait një natë për të fjetur. Ti u dhe leje dy njerëzve të zhvendoseshin këtu për disa muaj, pa njoftuar pronarët. Dhe, mbi të gjitha, Donikës ia fshehe këtë deri në çastin kur ata erdhën te dera.
Arbeni nxori frymën ngadalë dhe u ul në kolltuk, sikur këmbët të mos po e mbanin më.
— Mendova se, po ta pyesja më përpara, ajo do të thoshte jo.
— Domethënë ti vendose me vetëdije t’ia hiqje mundësinë të refuzonte, — tha Donika.
Ai ngriti sytë drejt saj.
— Po.
Pranimi u dëgjua me zë të ulët, por pas atij “po”-je u zhduk edhe mundësia e fundit për ta paraqitur gjithë këtë si keqkuptim.
— Mamaja prej javësh më thoshte se Ledioni po i hidhte kot paratë për qira, — vazhdoi Arbeni. — Pastaj më pyeti vetë Ledioni. Unë i thashë se një dhomë e lirë ekzistonte.
— E lirë për kë? — pyeti Donika.
Arbeni uli shikimin.
— Tani e kuptoj që vetë pyetja ishte gabim.
— Ti e dije edhe më parë, — tha ajo. — Nuk ta kam thënë një herë të vetme që banesa është e prindërve të mi.
— U mësova të jetoj këtu, — pranoi ai. — Nisa të mos mendoja më për këtë.
Petriti u vrenjt lehtë.
— Pikërisht për këtë arsye, herë pas here është mirë t’u kthehesh dokumenteve dhe t’i kujtosh vetes çfarë është e jotja e çfarë jo.
Arbeni pohoi me kokë.
— Keni të drejtë.
Zana iu afrua vajzës.
— Do që të rrimë edhe pak?
— Jo, mami. Faleminderit që erdhët.
— Më telefono, nëse të duhet diçka.