…more nga unë, e mbylle në këtë kafaz, e ndave nga nëna e tij!
Ajo çoi dorën në kraharor me një lëvizje të beftë, pothuajse skenike, sikur papritur t’i ishte prerë fryma. Fytyra iu shtrembërua, u lëkund një hap mbrapa dhe u ul rëndë mbi pufin në korridor.
— Mami! — Arditi u hodh drejt saj. — Mami, çfarë ke? Të merret fryma?
— Zemra… — nxori me zor ajo. — M’u bllokua zemra. Më jep pak ujë.
Ai vrapoi drejt kuzhinës. Unë mbeta në vend, duke e vëzhguar. Elira Hoxha rrinte ulur mbi pufin tim, me pëllëmbën mbi anën e majtë të gjoksit, duke marrë frymë thellë e me ritëm të shpejtë. Faqet i kishte të kuqe, frymëmarrja e rregullt, gishtat që kapnin jakën e bluzës nuk i dridheshin aspak.
E kisha parë këtë skenë tre herë në dy vitet e fundit. Gjithmonë kur gjërat nuk shkonin siç donte ajo. Gjithmonë me të njëjtat “simptoma”. Dhe gjithmonë zhdukej për pesë minuta, sapo të gjithë fillonin t’i sillnin ujë e ilaçe rreth e rrotull.
— Ja, — Arditi i zgjati gotën. — Të thërrasim urgjencën?
— S’ka nevojë, — piu një gllënjkë të vogël. — Do më kalojë. Kur je ti pranë, më qetësohet.
Pa thënë asgjë, shkova në dhomë. Hapa sirtarin e tavolinës së punës dhe nxora një dosje të hollë. Jo atë me aktin e dhurimit. Një tjetër, me logon e firmës që më kishte vendosur derën e blinduar tre vite më parë.
Kur u ktheva, ajo ishte ende në puf, ndërsa Arditi qëndronte mbi të, me gotën në dorë dhe me fytyrë të zverdhur nga ankthi.
— Këto janë, — e vendosa dosjen mbi tavolinën e vogël pranë saj. — Dokumentet e derës.
Ajo ngriti kokën, e habitur.
— Faturat, — vazhdova. — Kuponi tatimor. Garancia. Certifikatat e bravave.
— Ç’më duhen mua këto?
— Sepse pyetët pse janë ndërruar bravat, — fola qetë. — Bravat ndërrohen kur dikush ka frikë nga hajdutët. Kur do të mbrojë shtëpinë nga të huajt. A e konsideroni veten të huaj këtu?
Sytë iu mbushën me gjak.
— Po më quan hajdute?
— Nuk po ju quaj asgjë. Po ju pyes.
U ngrit ngadalë, duke u mbështetur pas murit. Gotën e la mbi puf.
— Ardit, — tha pa e parë të birin. — E dëgjove?
Ai heshti. Dukej si fletë letre e bardhë.
— E dëgjove si më flet gruaja jote? Si më poshtëron?
— Mami, ajo s’po të poshtëron, — mezi foli ai. — Thjesht…
— Thjesht çfarë? — ia preu ajo. — Thjesht më përzë nga pragu? Thjesht më trajton si të padëshiruar?
— Nuk po ju përzë, — thashë. — Po vendos kufijtë e mi.
— Kufij! — qeshi me përbuzje. — Çfarë jemi, në kufi shtetesh? Jemi familje, moj vajzë!
— Po, familje, — pohova. — Unë dhe djali juaj.
— Dhe unë? — shtypi sërish dorën në gjoks. — Unë çfarë jam?
Nuk iu përgjigja.
— Jam nëna e tij! — shpërtheu. — E linda, e rrita, e shkollova! Dhe ti erdhe para tre vitesh e mendon se ke të drejtë ta marrësh gjithçka?
— S’po marr asgjë.
— More! — zëri iu thye. — Shtëpinë, djalin, çelësat! Çfarë pret tani, vdekjen time?
— Mami, çfarë thua kështu? — Arditi iu afrua. — Qetësohu.
— Mos më prek! — ia largoi dorën. — Më tradhtove! Të dhashë jetën, e ti u fute nën këpucën e gruas!
U kthye me vrull dhe pa drejt dollapit. Sytë iu ndalën te rafti i poshtëm, ku qëndronin atletet e Arditit.
— Ja ku është, — murmuriti.
U përkul, mori një atlete, pastaj tjetrën, dhe u kthye nga i biri.
— Vishu. Po ikim në shtëpi. Tani.
— Mami, mjaft, — ai u tërhoq pas. — Vëri në vend.
— Jo! — i shtrëngoi në kraharor. — Je djali im! Duhet të jetosh me nënën sa kohë ajo është gjallë!
— Nuk vij.
— Do vish! E thashë!
Ajo iu afrua, duke ia zgjatur këpucët. Ai u mbështet pas murit. Buzët i dridheshin.
— Mami, jepja këpucët.
— Vishu!
Unë rrija mënjanë, duke parë skenën: një grua me atlete në dorë dhe një burrë i rritur i ngjitur pas murit. Tre vite martesë. Tre vite përpjekje për të ngritur një mur aty ku dera kishte mbetur hapur.
— Ardit, — e thirra.
Më pa. Në sytë e tij kishte lodhje dhe dhimbje që më shtrënguan kraharorin.
— Mos ik, — i thashë me zë të ulët. — Të lutem.
Ai më pa, pastaj nënën, pastaj sërish mua.
Elira Hoxha u ngrirë.
— Zgjidh, — tha ftohtë. — Ajo apo unë.
Heshtje. Ora në kuzhinë tik-takonte. Diku pikonte një rubinet. Jashtë kaloi një makinë mbi asfaltin e lagur.
Arditi hapi gojën.
— Mami… jepja këpucët.
Ajo nuk lëvizi.
— Jepi, — përsëriti ai. — Nuk po vij askund.
Duart iu ulën ngadalë. Atletet ranë në dysheme me një zhurmë të shurdhër.
— Mirë, — tha ajo.
U drejtua nga dera me hapa të vendosur. Shpina drejt, supe të ngritura. Nuk u kthye.
Tek pragu, pa na parë, foli me zë të ulët:
— Do pendoheni. Të dy.
Dera u përplas.
Vështroja derën e mbyllur, gjurmët e lagura mbi pllaka, atletet e shpërndara në korridor.
Arditi qëndronte pranë murit, me fytyrën e fshehur në pëllëmbë. Supet i dridheshin. Qante pa zë.
Shkova te dera, rrotullova çelësin dy herë dhe vendosa zinxhirin.
Korridori mbante aromën e parfumit të saj — të rëndë, të ëmbël, të huaj. Hapa dritaren.
Era e freskët e prillit hyri brenda, me erën e dheut të lagur dhe gjetheve të vjetra. Diku poshtë u dëgjua dera e hyrjes së pallatit. Nuk u përkula të shihja nëse ishte ajo.
Pas meje ra qetësia.
Arditi uli duart. Shikonte dyshemenë. Atletet kishin mbetur aty ku kishin rënë.
— Tania, — tha me zë të shuar.
U ktheva.
— Po?
— A kemi vërtet kasafortë?
Zëri i tij ishte i lodhur, i zbrazët.
— Po.
— Ku?
— Në dollap. Pas panelit.
Tundi kokën. Nuk kërkoi ta shihte menjëherë.
— Nuk ma the.
— Nuk më pyete.
Heshti, pastaj më pa drejt.
— Duhej të të pyesja?
Mbylla dritaren. Aroma e parfumit mbeti pezull.
— Afrohu, — tha.
U afrova, por pa e prekur.
— E kishe kuptuar prej kohësh që nuk i them dot jo? — pyeti.
— Po.
— Dhe prapë u martove me mua.
— Po.
— Pse?
— Sepse ti nuk je ajo. Thjesht s’di të thuash jo.
— Është frikë, — tha ai.
— Ndoshta. Por nuk u martova për trimëri.
Ai mbylli sytë.
— Më fal, — pëshpëriti. — Që heshta. Që e lejova. Që e mbajte ti gjithë peshën.
Nuk thashë “s’ka gjë”. Sepse kishte.
— Do ta shohësh kasafortën? — e pyeta.
Tundi kokën.
Hapa dollapin, zhvendosa rrobat, shtyva panelin e fshehur. U duk dera metalike. Rrotullova kombinimin. Klik.
Brenda ishin dokumentet: të miat, të mamit, të gjyshes. Certifikata, kontrata, testamenti i mamit. Dhe sipër, akti i dhurimit.
E mora, mbylla kasafortën, riktheva çdo gjë në vend dhe ia zgjata.
— Këtë kërkonte të shihte.
Ai e mori. Lexoi me sy që i lëviznin shpejt mbi rreshta.
— Pronar: Tania… — ndaloi. — Jo. Tania, këtu shkruhet Elira Hoxha.
— Po.
— Po kjo është mamaja jote.
— Po.
— Mendova se ishte e jona.
— Është shtëpia jonë për të jetuar. Por ligjërisht është e mamit.
Më pa i hutuar.
— Pse?
U ula.
— Kur e blenë, më tha: “Jetë e gjatë është. Martesë, fëmijë, ndoshta ndarje, borxhe… Shtëpia duhet të mbetet në familje.” Kështu vendosën.
Ai dëgjonte pa ndërprerë.
— Kisha frikë të ta thoja. Pastaj u mësova me heshtjen.
Vendosi letrat me kujdes.
— Mamaja jote e di që jetoj këtu?
— Po. Dhe të do.
— Po për kasafortën?
— Jo.
Heshti.
— Gënjeve para saj.
— Po. Për të mbrojtur këtë shtëpi.
— Pse ma the tani?
— Sepse jam lodhur së fshehuri.
Ai pa nga dritarja.
— Çfarë do ndodhë tani?
— Nuk e di. Ajo iku.
— Do kthehet.
— E di.
Heshtja u trash. Jashtë filloi shi i imët.
Zilja e derës ra papritur, e fortë.
Arditi u drodh.
Unë qëndrova.
Zilja ra sërish, e gjatë, këmbëngulëse.
— Mos e hap, — tha ai.
Unë u ngrita ngadalë dhe bëra disa hapa drejt korridorit.