Pas shpine, Arjana ndiente shikimin e Ilir Markut — të hutuar, të mekur, krejt të pafuqishëm. Lufta për qetësinë e saj sapo kishte hyrë në fazën e hapur dhe ajo nuk kishte ndërmend të merrte pengje.
Vjollca Çuko nuk ishte thjesht e ulur në verandë; ajo sundonte aty. Trupi i saj i mbushur, i veshur me një fustan të verdhë me luledielli të mëdhenj, dukej sikur kishte pushtuar çdo cep të hapësirës së ngushtë. Të krijohej përshtypja e një zonje të vjetër tregtare nga ndonjë pikturë e kohëve të shkuara, vetëm se përpara saj, në vend të një samovari, ngrihej një ushtri shishesh me etiketa shumëngjyrëshe dhe pjata të tejmbushura.
Arjana ngjiti shkallët, ndërsa dërrasat nën këmbë dridheshin nga basi që vinte prej makinës së parkuar jashtë. Sytë e saj u kryqëzuan me ata të vjehrrës. Asnjë shenjë pendese. Përkundrazi, Vjollca përplasi duart me gëzim, aq sa për pak sa nuk rrëzoi tasin e sallatës.
— Oho, erdhe më në fund! — shpalli ajo me zë të lartë, duke mbuluar muzikën dhe zhurmën e bisedave. — Arjana, pse rri si shtatore? Hajde këtu, të hedhim një gotë “për dënim”. Qenke zbehur fare, të ka tretur puna në qytet. Duhet ajër i pastër, jo zyrë e mbyllur!
Arjana nuk iu përgjigj. Vështrimi i saj rrëshqiti mbi tryezë. Mbulesa prej liri, që e kishte sjellë nga një udhëtim pune në Itali, ishte njollosur pa mëshirë nga yndyra dhe vera e derdhur. Por ajo që e goditi më fort ishte diçka tjetër: në mes të tavolinës qëndronte kupa e saj japoneze, punuar me dorë, një copë e brishtë që zakonisht e prekte me frikë. Tani ishte mbushur plot me sallatë me majonezë, dhe në qendër të saj ngulej një lugë e ndotur, si flamur pushtimi.
— Janë enët e mia, — tha ajo me zë të ulët, duke ndier një shtrëngim në fyt. — Vjollca Çuko, i kisha kërkuar Ilirit të mos nxirrte asgjë nga dollapët. Kishte pjata plastike në qese, enkas për piknikë.
Vjollca rrotulloi sytë me teatralitet dhe i dha një shtytje me bërryl Flutura Marashit, që rrinte pranë saj me flokët e dredhur fort.
— Flutura, dëgjoje pak! Ne vijmë me gjithë zemër, shtrojmë sofrën, e kjo na bën dramë për pjata. Arjana, s’je në muze këtu. Sendet janë për t’u përdorur, jo për të mbledhur pluhur. Jemi familje, apo jo? Ç’është kjo kursim për një tas për të afërmit e burrit?
— Nuk është kursim, është respekt për pronën e tjetrit, — ia ktheu Arjana prerë. Ajo iu afrua tryezës dhe të ftuarit u spostuan instinktivisht, si të prekur nga një rrymë e ftohtë. — Dhe meqë po flasim për familje… pse në hamakun tim fle një burrë me këpucë?
Ajo tregoi nga kopshti. Mes dy mollëve varej hamaku i bardhë, i punuar me dorë. Tani ishte shformuar nga pesha e një burri që gërhiste me atlete të pista varur jashtë, fytyrën e mbuluar me një kapele.
— Është Ramiz Kryeziu, i ra tensioni nga rruga, — tha Vjollca, duke shpuar me pirun një kërpudhë turshi. — Lëre të pushojë, ç’të prish ty? Lëre atë copë bezeje, lahet. Je bërë tepër nervoze, Arjana. Vetmia të ka bërë kështu. Shtëpia nuk është për të qëndruar bosh. Duhet të ketë jetë, zëra fëmijësh, erë mishi në skarë! Jo si varr, siç e ke lënë ti. U këshilluam me Ilirin dhe vendosëm: do të vijmë çdo fundjavë, të të ndihmojmë me oborrin.
Fjalët “u këshilluam me Ilirin” i ranë si gur në stomak. Ajo hodhi sytë nga burri, që rrinte pranë mangallit, i fshehur pas shpinave të kushërinjve, duke u shtirur i zënë me hellët.
— Po hyj brenda, — tha shkurt, duke mos dashur të dëgjonte më për “ndihma” dhe plane kolektive.
Sapo hapi derën, aroma e zakonshme e livandës dhe drurit ishte zëvendësuar nga qepa e skuqur dhe alkooli. Në kuzhinë u ndal si e ngrirë. Dollapët ishin hapur kanat më kanat. Mbi banak ishin shpërndarë ushqimet e saj: kafeja e shtrenjtë, që e ruante për vete, ishte derdhur; një copë djathë cilësor ishte prerë keq dhe lënë pranë një thike të pistë. Dhe kulmi: shishja e vajit të ullirit, ai që e kishte blerë si edicion të veçantë, ishte bosh.
— Mos vallë kanë skuqur mish me të? — pëshpëriti ajo, duke prekur me gisht gjurmën e yndyrshme. — Mish të hedhur në vaj që kushton sa një pagë mujore…
Lavamanin e mbulonin pirgje enësh të pista — jo plastike, por të sajat: filxhanët e preferuar, gotat e verës, pjatat e setit të ri. Dikush kishte shuar një bisht cigareje në një nënfilxhan porcelani.
Në divanin e hapur, mbi tapicerinë e çelët, ishte hedhur një xhaketë xhins dhe një çantë nga e cila dilnin qepë të njoma me baltë. Arjana iu afrua dritares. Përtej xhamit pa Vjollcën që fliste me gjeste të mëdha, duke tundur një kofshë pule, ndërsa të tjerët miratonin me zhurmë. Vjehrra sillej si zonjë e shtëpisë, sikur tashmë të kishte riorganizuar mobiliet, ndarë parcelat e kopshtit dhe caktuar oraret e ardhjes.
Atë çast, Arjana e kuptoi qartë: kjo nuk ishte vizitë. Ishte pushtim. Nëse do të heshtte tani, nëse do të tërhiqej qoftë edhe një hap, streha e saj e qetë do të kthehej në një apartament të përbashkët me aromë qepësh të djegura dhe këngë të dehura çdo fundjavë.
Ajo doli sërish në verandë. Bisedat u mpinë për një sekondë; fytyra e saj dukej si para shpërthimit të një fitili.
— Vjollca Çuko, — foli ajo me ton të barabartë, duke e parë drejt në sy. — Thatë që kjo shtëpi duhet t’i shërbejë familjes. Pajtohem plotësisht. Por keni gabuar përkufizimin. Familja ime jam unë. Dhe kjo pronë është e imja. Keni dyzet minuta kohë. Nëse nuk filloni të mblidheni menjëherë, do t’i nxjerr sendet tuaja jashtë portës. Do ta nis me këtë tas.
Ajo vendosi dorën mbi buzën e kupës japoneze me sallatën. Vjollca mbeti me gojë hapur, copa e pulës pezull në ajër. Tensioni u trash si tymi i rëndë i mangallit. Iliri, më në fund, ngriti sytë nga prushi dhe vështroi nga veranda, duke e kuptuar se stuhia që kishte pasur frikë sapo kishte shpërthyer dhe se këtë herë nuk do të kishte ku të fshihej.