Po, me smeraldë, — më tingëllonin ende në vesh fjalët e saj. Bizhuteria, sipas përshkrimit, i rrinte për mrekulli asaj gruaje flokëkuqe.
Në atë çast më ra si rrufeja një mendim. Vathët me smeraldë… Dritan Beqiri ia kishte dhuruar nënës sime për ditëlindje, rreth gjashtë muaj para se ata të ndaheshin përfundimisht. Ishte një dhuratë e shtrenjtë, e zgjedhur me kujdes, që ai mezi e kishte përballuar. Nëse gruaja flokëkuqe mbante pikërisht ata vathë, atëherë përfundimi ishte i hidhur: Agim Begaj i kishte vjedhur nga shtëpia e nënës sime dhe më pas ia kishte falur të dashurës së vet.
Nuk ishte çudi që Dritani kishte shpërthyer. Jo vetëm për shkak të vathëve. Vetë ideja që Agimi — ai njeri i zbrazët, që kishte marrë për grua një femër të cilën Dritani e kishte dashur me adhurim — ta tradhtonte, ishte poshtërim i dyfishtë. T’i merrte gruan dhe pastaj ta mashtronte… Për një njeri me krenarinë e Dritanit, kjo ishte e papërtypshme.
Mendimi i parë që më kaloi nëpër kokë ishte t’ia tregoja të gjitha nënës. T’ia hapja sytë njëherë e mirë. Por më pas e kuptova pse Dritani, gjatë gjyqit, nuk kishte thënë asnjë fjalë për arsyen e vërtetë të përplasjes. Edhe kur rrezikonte burgun, ai nuk pranoi ta përlyente emrin e gruas që kishte dashur. Heshti dhe e mbajti mbi supe fajin, pa u justifikuar.
Unë vendosa ta zgjidhja ndryshe.
Një mbrëmje e prita Agimin në një rrugicë të errët, pranë shtëpisë së tij. Po kthehej i dehur, duke çaluar lehtë dhe duke u mbështetur në bastun. Sapo u afrua, ia shtyva bastunin me këmbë; ai u rrëzua përpara, i zënë fryma nga goditja në bark. E kapa për xhakete dhe e shtypa pas murit të ftohtë të betonit.
— Dëgjo mirë, — i pëshpërita ngadalë, duke theksuar çdo fjalë. — Do t’ia marrësh menjëherë vathët asaj zagarës tënde dhe do t’ia kthesh zonjës sime. Janë të nënës sime. Dhe nëse më vjen në vesh edhe një herë që bredh pas grave, do të të gjejnë në ndonjë kanal, të hedhur si leckë. Mos guxo të shkosh në polici. Që sot e tutje do të jem hija jote. Ec me sy pas koke.
E shkundja fort para se ta lija. Ishte koha kur ndihesha i mbushur me fuqi dhe zemërim. Nga dridhja e trupit të tij kuptova se kërcënimi im kishte bërë efekt. Pas disa javësh pashë në veshët e nënës sime po ata vathë me smeraldë. Dhurata e Dritanit ishte kthyer aty ku i përkiste.
Ia shkrova të gjitha në një letër Dritan Beqirit. Përgjigjja e tij ishte e shkurtër, e përmbajtur si gjithmonë, por në fund kishte disa rreshta falënderimi që i ruaj edhe sot.
Dimrin pasues ai u shua në spitalin e burgut, nga një pneumoni e rëndë. Pas vdekjes së tij mbërriti letra e fundit, e shkruar pak para fundit.
“Ardit, nëse ma lejon, në këtë letër dua të të drejtohem si bir, — shkruante ai. — Jam krenar për ty, bir. Je bërë pikërisht njeriu që do të doja të ishe. Më ke qëndruar pranë në vitet më të vështira dhe kjo më ka bërë të lumtur. Po të kisha pasur një djalë timin, do të doja të ishte si ty. Ti je gjëja më e çmuar në jetën time. Ruaje veten dhe vepro gjithmonë sipas ndërgjegjes.”
E lexova atë letër shumë herë. Kur dhimbja u zbut disi, vendosa t’ia lexoja edhe nënës. Doja që ajo të kuptonte çfarë njeriu kishte qenë Dritani dhe çfarë vendi zinte në zemrën time. Sapo mbarova, ajo shpërtheu në lot.
— Më fal, Ardit… më fal!
Qante me dënesë dhe unë e shihja i hutuar.
— Për çfarë, mami? Sepse nuk qëndrove me të? Sepse zgjodhe Besnik Likën në vend të tij?
Ajo tundi kokën.
— Dritani është babai yt. Jo Besniku.
Fjalët e saj më goditën si çekan.
— Si… si është e mundur?
— Askujt nuk ia kam thënë, — foli me zë të dridhur. — As vetë Dritanit. Kisha frikë se do të më qortonte që ia kisha dhënë fëmijën e tij emrit të një tjetri. Më e rëndësishmja për mua ishte që Besniku të mos dyshonte. Nëse do ta merrte vesh që isha shtatzënë para martesës, nuk do të më merrte kurrë për grua. Me Dritanin nuk isha e dashuruar; gjithçka ndodhi pa e menduar gjatë dhe menjëherë u pendova.
— Pse nuk na e the? As kur u martuat, as kur unë shkova të jetoja me të?
— Kisha frikë nga gjykimi i tij… dhe i të tjerëve. Askush nuk dyshonte për asgjë. Mendova se ishte më mirë ta lija të kaluarën të mbuluar.
— Po tani? Pse tani?
Ajo më pa drejt në sy, me fytyrë të lagur nga lotët.
— Sepse më vret ndërgjegjja që ju mora të dyve mundësinë të ishit baba e bir me të vërtetë. Nuk e dija sa shumë e dëshironit këtë.
U mbulua me duar dhe supet i dridheshin. Në atë çast nuk pashë para meje një grua fajtore, por një njeri të thjeshtë, me dobësi e frikëra, që kishte jetuar si kishte ditur.
E përqafova.
— Mos qaj, mami. Ne gjithsesi ishim baba e bir. Ai vetë e ka shkruar këtë. Tani që është atje lart, i di të gjitha. E di se jam djali i tij. Dhe unë do ta quaj baba sa herë ta kujtoj.
Nuk mbaj mend të jem zemëruar me të për të vërtetën e vonuar. Përkundrazi, ndihesha krenar dhe i lumtur që në gjakun tim rridhte gjaku i Dritan Beqirit.
As që kisha guxuar ta ëndërroja një gjë të tillë. Që prej asaj dite u përpoqa edhe më shumë t’i ngjaja atij në çdo hap.
Kanë kaluar shumë vite. Nëna ime dhe Agim Begaj prej kohësh nuk janë më në këtë botë. Edhe unë jam pranë të shtatëdhjetë e shtatave — një moshë e bukur, do të thosha. Do të ishte bekim ta arrija.
Por edhe nëse jo, nuk kam arsye të ankohem. Kam jetuar një jetë të plotë e të lumtur. Si im atë, jam njeri i një dashurie të vetme. Gruan time e dua ende, edhe pse koha ka lënë gjurmët e saj në fytyrën dhe trupin e saj. I dua rrudhat, shpinën që është përkulur vitet e fundit, çdo shenjë që tregon rrugën tonë të përbashkët.
I dua fëmijët tanë, adhuroj nipërit e mbesat, dhe për stërmbesën time do të jepja gjithçka. Jam i bindur se lumturinë time ia detyroj plotësisht babait tim. Sepse gjithë jetën jam përpjekur të pyes veten: “Si do të vepronte Dritan Beqiri në vendin tim?”
Kjo pyetje më ka mbajtur në rrugë të drejtë. Më ka ndihmuar të jetoj me ndërgjegje të pastër dhe të mbetem njeri.
Autor: Ornela Frashëri