— Prit, — Eriola i doli përpara Ornelës, duke i bllokuar kalimin te dera. — Meqë erdhëm deri këtu, le t’i themi gjërat deri në fund. Çfarë të ka premtuar? Dashuri të përjetshme? Divorc të afërt? Apo vetëm dhurata të shtrenjta dhe një jetë luksi?
Vajza uli sytë.
— Më tha se nuk jeton më me bashkëshorten… se ju thjesht nuk pranoni të nënshkruani divorcin, — foli me zë të mekur.
Një e qeshur e hidhur i shpëtoi Eriolës, e mprehtë si thikë.
— Lavdrim, vërtet je mjeshtër. Çdo herë nga një histori e re. E mban mend çfarë i the Afërditës Tola? Që unë nuk të kuptoja, që nuk të vlerësoja. Gerdës Gjini i the se mes nesh kishte kohë që s’kishte më afërsi. Ndërsa asaj vajzës në Pogradec i mbushe mendjen se isha e sëmurë rëndë dhe se vetë të shtyja drejt “romancave të pushimeve”.
— Nga i di të gjitha këto… — nisi të thoshte Lavdrimi.
— Si i di? — ia preu ajo. — Sepse më kanë shkruar vetë. Secila prej tyre, sapo ti i lije. Qanin, ankoheshin, kërkonin shpjegime. Dhe unë heshtja. Gjithmonë heshtja. Për vite të tëra.
Ajo ndaloi për një çast, duke marrë frymë thellë.
— E di çfarë është më e dhimbshmja, vajzë? Që ti nuk je e fundit. Do të ketë të tjera. Më të reja, më të bukura, më naive. Secilës do t’i tregojë përralla. Pastaj do të kthehet në shtëpi, te “gruaja e mençur”, që fal gjithçka.
— Unë nuk e dija, — pëshpëriti Ornela Tahiri. — Të betohem, nuk e dija…
— Të besoj, — tha Eriola papritur më e butë. — Siç nuk dinin as të tjerat para teje. Por tani e di. Dhe zgjedhja është e jotja: do të mbetesh një tjetër e dashur e një burri të martuar që s’do ta lërë kurrë familjen? Apo… — ajo bëri një pauzë të shkurtër, — do të rrezikosh të bëhesh nënë e vetme me fëmijën e një burri që i përket dikujt tjetër?
Majlinda Curri, që kishte qëndruar e heshtur deri atëherë, lëshoi një psherëtimë të thyer.
— Lavdrim, si munde? Unë nuk të kam rritur kështu…
Eriola u kthye nga vjehrra.
— Po si e rritët, zonja Majlinda? Me shprehjet “burri duhet të dalë”, “të gjithë kalojnë nga këto”, “gruaja duhet të durojë”? E mbani mend çfarë më thatë pas historisë me Afërditën? “E rëndësishme është që kthehet në shtëpi.” Po, ai kthehej. Çdo herë kthehej, sepse e dinte që do ta falnin.
— Unë desha të ruaja familjen… — mërmëriti ajo.
— Dhe e dini sa më ka kushtuar mua kjo “familje”? Net pa gjumë duke menduar ku ishte dhe me kë. Qetësues për të mos shpërthyer. Dyshime që më gërryenin përbrenda. Sa herë kam…
Zëri iu drodh. Qëndresa e përqafoi nënën pa fjalë.
— Mjaft, mami. Le të mbarojë këtu. Le të largohet.
— Të largohet? — u ngrit Majlinda. — Kjo është shtëpia e tij!
— Jo, mami, — tha papritur me vendosmëri Lavdrimi. — Nuk është më. Nuk më takon më.
Ai iu drejtua Ornelës:
— Hajde, të çoj në shtëpi. Duhet të flasim.
— Nuk ka nevojë, — u përgjigj ajo qetë. — Do iki vetë. Dhe… më falni. Të gjithë më falni.
Kur dera u mbyll pas saj, Lavdrimi u ul rëndë në karrige.
— Eriola, të paktën të flasim…
— Nuk ka më biseda, — tundte kokën ajo. — As falje. Nesër dorëzoj kërkesën për divorc.
— Por…
— Asnjë “por”. Jam lodhur duke luajtur rolin e gruas së mençur. Dua të jem thjesht një grua e lumtur.
— Po unë? — pyeti Majlinda me një ton fëmije të humbur.
Eriola hezitoi një sekondë.
— Ju mund të qëndroni, nëse doni. Por me një kusht: mos më mësoni më si duhet të sillet një grua.
Mbrëmja ra e rëndë. Lavdrimi mblodhi disa rroba dhe doli për të fjetur te një mik. Majlinda u mbyll në dhomën e saj. Në kuzhinë mbetën vetëm Eriola dhe Qëndresa.
— Mami, — tha vajza duke rrotulluar filxhanin mes gishtërinjve, — sot të pashë ndryshe.
— Ndryshe? — ngriti vetullat ajo.
— Siç je në të vërtetë. Jo ajo që shtiret sikur gjithçka është në rregull. Por një grua që ka të drejtë të zemërohet, të lëndohet, të ndiejë.
Eriola e shtrëngoi fort.
— Kur u bëre kaq e pjekur?
— Kur pashë si shuhej pak nga pak drita jote, — u përgjigj Qëndresa me sinqeritet. — Kam vendosur prej kohësh: më mirë vetëm, sesa me dikë që tradhton.
Një buzëqeshje e lehtë i ndriçoi fytyrën Eriolës.
— Do të jesh e lumtur. Ashtu siç kam ëndërruar të jem unë.
Të nesërmen në mëngjes, ajo u zgjua me një ndjesi çlirimi që s’e kishte provuar prej vitesh. Mendja nuk i sillej më rreth gënjeshtrave të burrit. Nuk kishte më nevojë të luante rolin e faljes së pafund.
U ngrit, përgatiti mëngjes për vajzën dhe për vjehrrën, pastaj telefonoi në punë për të kërkuar një ditë pushim. Para pasqyrës ndaloi më gjatë se zakonisht. Për herë të parë pas shumë kohësh, pa një grua që buzëqeshte.
Telefoni nuk pushonte — Lavdrimi, Majlinda, madje edhe miq të përbashkët përpiqeshin ta bindnin të “mendohej”, të “mos e prishte gjithçka”, t’i jepte “edhe një mundësi”. Por Eriola nuk dëgjonte më askënd.
Sepse atë mëngjes ajo nuk u zgjua si gruaja e duruar që falte çdo tradhti. U zgjua si vetja — një grua që zgjodhi lirinë, dinjitetin dhe të drejtën për të qenë e lumtur.