E ngriti shallin pranë fytyrës. Aroma e saj ishte ende aty — e lehtë, e njohur. Mori frymë thellë.
Lotët i rrëshqitën pa zë. Jo me dënesë, jo me britmë — por ashtu si qajnë burrat kur kuptojnë shumë vonë çfarë kanë humbur.
Përtej dritares, agimi po zbardhte qiellin. Një mëngjes i ri. Pa Arjana Frashërin. Me të vërtetën përballë.
Ai e ndiente se kjo ishte vetëm hyrja e një llogarie të gjatë me vetveten. Por për herë të parë pas dhjetë vitesh nuk kishte dëshirë të fshihej. Donte ta përballonte. Sy më sy. Dhe të thoshte atë që duhej ta kishte thënë kohë më parë:
“Më fal. Isha i verbër. Dhe frikacak.”
Kaloi një javë. Ndoshta një muaj. Për Gentian Likën koha humbi kuptimin e zakonshëm — nuk matej më me data, por me sa herë gjatë ditës mendja i shkonte tek ajo. Në mëngjes pinte kafen pa sheqer, siç e përgatiste ajo. Në mesditë, dora i shkonte vetvetiu te telefoni për të shkruar “si je?”, edhe pse numri i saj nuk ekzistonte më në listë. Në mbrëmje, heshtja e apartamentit i rëndonte në vesh si presioni i thellësive.
Shtëpia nuk i përkiste më. Çdo send fliste për të. Divani ku ajo ulej me laptopin, e mbledhur kruspull. Kolltuku pranë dritares ku lexonte me këmbët e mbledhura poshtë vetes. Edhe frigoriferi kishte rregullat e saj: qumështin ajo e linte gjithmonë në raftin e sipërm, ndërsa ai në të poshtmin. Tani qumështi qëndronte lart. Dhe ai nuk e prekte. Nuk e lëvizte dot.
Denisa Gjini nuk telefonoi më. Saimir Rexha i dërgoi disa mesazhe — fillimisht kërcënime, pastaj lutje të zbehta. Gentiani nuk iu përgjigj asnjërit. Drita Mullisi “u nis për pushime” — në të vërtetë, për të mos parë djalin e saj që po zbrazej çdo ditë e më shumë, si një njeri që nuk kishte humbur vetëm gruan, por kuptimin.
Një mbrëmje ra zilja. Kur hapi derën, përballë qëndronte Marsel Tola. I gjatë, i rregullt, me një pallto elegante që shpallte statusin pa pasur nevojë për fjalë.
— A mund të hyj? — pyeti, megjithëse dukej se përgjigjen e kishte marrë tashmë.
— Hyr, — u tërhoq Gentiani. — Kafe? Çaj?
— Kafe. E zezë. Pa sheqer.
Gentiani ngriu për një çast, pastaj pohoi me kokë. Në kuzhinë e përgatiti ngadalë, me të njëjtin kujdes që kishte parë tek ajo. Kur u kthye, Marseli ishte ulur në kolltukun e saj. Për pak sa nuk i shpëtoi: “Ai është vendi i saj.” Por e përmbajti veten.
— Si është? — pyeti, duke vendosur filxhanin mbi tavolinë.
Marseli piu një gllënjkë. Heshti pak.
— Punon. Jeton. Merr frymë. Për herë të parë pas dhjetë vitesh — vërtet.
— Kjo… është mirë.
— Për të, po. Për ty — nuk e di. Si je ti?
— Po mbijetoj, — ngriti supet Gentiani. — Po përpiqem të kuptoj si arrita të mos shihja asgjë.
— Nuk është se nuk shihje. Nuk doje të shihje. Ka dallim.
— Pse nuk më foli? Dhjetë vjet… dhe asnjë fjalë për atë që ishte në të vërtetë.
— A e pyete ndonjëherë? — vështrimi i Marselit ishte i drejtë. — U interesove ndonjëherë për punën e saj? Për ëndrrat? Për frikërat? Apo ishte thjesht sfond i qetë për jetën tënde të rehatshme në familjen Dushku?
Gentiani uli sytë. Gryka iu mbush me një nyjë të rëndë.
— Mendoja se e doja.
— Të mendosh nuk mjafton. Dashuria është veprim. Nuk janë dollitë festive dhe buqetat një herë në vit. Është të zgjedhësh anën e saj, edhe kur gjithë familja jote del kundër. Sidomos atëherë.
— U përpoqa…
— Jo. Ti heshtje. Heshtje kur nëna jote e fyente. Kur motra e poshtëronte. Kur babai bënte komente “të pafajshme” për rrogën e saj. Çdo herë zgjodhe ata. Dhjetë vjet me radhë.
— Nuk e dija…
— Pikërisht. Nuk doje ta dije. Ajo shtirej si më e varfër që ti të mos ndiheshe i vogël. Fshihte sukseset që ti të ndiheshe kryefamiljar. Duronte familjen tënde sepse të donte. Çfarë bëre ti në këmbim?
Heshtja ishte përgjigjja e vetme. E vërteta ishte e qartë dhe therëse.
— Ajo nuk iku për para, — vazhdoi Marseli. — U largua sepse u lodh duke qenë e padukshme. Sepse e kuptoi se ti nuk do ta shihje kurrë si njeri. Vetëm si grua. Si kontabiliste. Si “miun gri” që duhej të ishte mirënjohëse që ti e kishe “zgjedhur”.
— Nuk e mendoja kështu…
— Nuk ka rëndësi si e mendoje. Ka rëndësi si ndihej ajo. Dhe ajo ndihej si boshllëk. Dhjetë vjet.
Marseli mbaroi kafenë dhe u ngrit.
— Ajo nuk do të kthehet, Gentian. Edhe sikur të presësh nën dritaren e saj me lule. Ajo është e lirë tani. Dhe kjo liri vlen më shumë se çdo pendesë e jotja.
— E kuptoj.
— Jo ende. Ndoshta më vonë.
U drejtua nga dera, pastaj u ndal.
— Apartamentin ta ka lënë ty. E ka kaluar në emrin tënd. Tha: “Le të ketë diçka që mund ta quajë të vetën.” Mos e quaj dhuratë. Është… lamtumirë.
Dera u mbyll. Gentiani mbeti vetëm. Me filxhanin e ftohur në dorë. Me një zbrazëti në kraharor. Me të vërtetën që i përvëlonte brenda si acid.
Kaluan tre muaj.
Koha nuk shëron; vetëm mpin, si një thikë e vjetër që nuk pret më, por lë plagë të cekëta. Gentiani u shpërngul në një lagje tjetër. Një banesë më e vogël, më modeste, pa hapësira që sillnin jehonën e së shkuarës. Gjeti punë në një studio të vogël projektesh — jo në “Alfa-Stro”, ku s’do ta kishin pranuar më. Paga ishte tri herë më e ulët se dikur. Por qiranë e paguante vetë. Ushqimin vetë. Për herë të parë në jetën e tij — pa ndihmën e nënës, pa paratë e Arjanës, pa fijet e padukshme që e mbanin pezull.
Mësoi të gatuajë. Gjëra të thjeshta: makarona, vezë të skuqura, supë. Ndonjëherë dilnin të ngrënshme. Ndonjëherë jo. Por ai vazhdonte të përpiqej.