…nuk të kam kundërshtuar kurrë. Gjithmonë i kam vënë dëshirat e tua mbi të miat. Kam bërë çdo gjë që ke kërkuar prej meje. Apo jo?
Ai më vështroi me vetulla të ngrysura, i hutuar nga drejtimi që po merrte biseda.
– Po… ashtu është, – murmuriti me zor.
– Atëherë më thuaj pse? Pse po më bën këtë? – zëri im ishte i qëndrueshëm, pa dridhje, pa lot, vetëm me një habi të thellë. – Pse po ma heq të vetmen gëzim që më ka mbetur? Luljeta Tola nuk është thjesht një shoqe. Ajo është një copë e jetës sime. Është kujtesa ime, është sotmja ime. Ka qenë pranë meje kur ti mungoje. Më ka mbështetur kur ti më thoshe “mos e ekzagjero”. Ka besuar tek unë kur ti dyshoje. Ajo është gjithçka që ka mbetur nga ajo vajza që ti dikur e dashurove.
Ndalova një çast për të marrë frymë. Ai rrinte pa folur, i tronditur nga vendosmëria ime.
– Ultimatumi yt nuk ka të bëjë me Luljetën, – vazhdova më qetë. – Ka të bëjë me frikën tënde. Ke frikë se mos ndryshoj. Se mos kujtoj se nuk jam vetëm gruaja jote, por edhe Diella Marashi. Se kam mendime të miat, dëshira të miat, miq të mitë. Do të më mbash në një kafaz të artë, ku gjithçka është e rregullt dhe e parashikueshme. Por unë nuk dua më të jetoj në kafaz, Krenar. Jam lodhur.
E pashë drejt në sy. Për herë të parë pas shumë vitesh nuk e ula shikimin.
– Ja vendimi im. Luljeta është pjesë e jetës sime. Ka qenë, është dhe do të mbetet mikja ime. Ajo do të vijë në shtëpinë tonë, sepse kjo është edhe shtëpia ime. Ndërsa ti… bëje zgjedhjen tënde. Nëse nuk mund të më pranosh ashtu siç jam, me miqtë dhe dëshirat e mia… nëse kërkon një shërbëtore të bindur e jo një bashkëshorte… dera është e hapur. Por do të largohesh ti.
Fjalët dolën nga goja ime dhe mbetën pezull në ajër. Dhoma u mbush me një tension të prekshëm.
Krenar Nikolla më shikonte sikur po më njihte për herë të parë. Fytyra e tij, pak çaste më parë e mbushur me siguri dhe inat, tani ishte e zbehtë, e pasigurt. Hapi gojën për të folur, por fjalët nuk i dolën. Bota e tij e zakonshme – ku ai ishte qendra dhe unë sateliti besnik – u shemb para syve të tij. Përballë nuk kishte më një grua të përkulur, por një femër me dinjitet.
Dhe në atë heshtje të dendur kuptova se kisha fituar. Jo ndaj tij. Por ndaj frikës sime. Ishte fitorja më e madhe që kisha arritur ndonjëherë.
Kapitulli 5 – Një agim i ri
Pas shpërthimit tim, në shtëpi ra një qetësi e çuditshme. Jo ajo e akullt e ditëve të fundit, por një heshtje e mbushur me mendime. Krenari më shikonte dhe në sytë e tij kalonin emocione të përziera: zemërim, krenari e lënduar, hutim… dhe diçka si ndërgjegjësim i vonuar. Ai, i mësuar me përulësinë time, u përball papritur me forcën që vetë ma kishte zgjuar me ultimatumet e tij.
Qëndroi gjatë pa folur. Nofullat i shtrëngoheshin. Unë isha gati për gjithçka – për britma, për akuza, madje edhe që të merrte xhaketën e të ikte. Por brenda meje kishte një qetësi të çuditshme. Si një zbrazëti shëruese. Kisha mbrojtur veten dhe, çfarëdo që të ndodhte, e dija se kisha bërë gjënë e duhur.
– Domethënë, shoqja është më e rëndësishme se burri, – tha më në fund me zë të ngjirur, duke tentuar të më godiste me faj.
Por kjo nuk më preku më.
– Jo, Krenar, – i thashë me qetësi. – Unë jam më e rëndësishme për veten time. Për herë të parë pas shumë vitesh. Nuk po zgjedh Luljetën kundër teje. Po zgjedh veten. Të drejtën për miqësi, për gëzim, për mendim të lirë. Ti, mesa duket, më do vetëm me kushte. Me kushtet e tua.
Fjalët e mia e goditën. U tërhoq një hap pas, si i shtyrë nga diçka e padukshme. Dhe për herë të parë pashë përtej maskës së tij – jo burrin autoritar, por një njeri të lodhur, ndoshta të vetmuar, që kishte frikë të humbiste kontrollin dhe për këtë ishte gati të rrënonte gjithçka.
– Nuk e kisha kështu ndërmend, – murmuriti. – Thjesht… nuk dua që ajo të përzihet në familjen tonë.
– Ajo nuk përzihet, – iu përgjigja. – Ajo më kujton se jam gjallë. Ndoshta kjo të tremb? Që të mos jem më aq e rehatshme për ty?
Ai nuk foli. U ul në kolltuk dhe mbuloi fytyrën me duar. Dhe aty e kuptova: lufta kishte mbaruar. Jo sepse unë e mundja, por sepse ai pa greminën ku kishim arritur. Dhe u frikësua.
Atë natë, pas shumë kohësh, folëm vërtet. Jo për pazarin, faturat apo gjërat e përditshme, por për ne. Ai fliste me vështirësi, duke kërkuar fjalët. Pranoi se ishte mësuar të ishte drejtuesi, ai që vendoste. “Rebelimi” im, siç e quajti, i kishte lëkundur tokën nën këmbë. U rrëfye se ndiente xhelozi. Jo ndaj një burri – por ndaj miqësisë sime me Luljetën Tola. Ndaj botës sime ku ai nuk kishte vend. Ndaj të qeshurës sime që nuk ishte gjithmonë për të.
Ai e shihte Luljetën si kërcënim për rendin që kishte ndërtuar me vite. Nuk kuptonte se duke u përpjekur ta ruante atë rend, po shkatërronte themelet – besimin tim dhe dashurinë time.
E dëgjoja dhe kuptoja se kisha faj edhe unë. Kisha heshtur shumë gjatë. Kisha pranuar, kisha sakrifikuar, derisa pothuajse humba veten. Martesa jonë ishte kthyer në një lojë me një portë, dhe rregullat i kisha lejuar vetë, me heshtjen time.
Biseda ishte e vështirë. U thanë fjalë të hidhura, por të nevojshme. Dhe kur agimi i zbehtë i nëntorit hyri nga dritarja, ndjeva se akulli kishte nisur të shkrihej. Nuk u bëmë papritur çifti ideal. Por hodhëm hapin e parë drejt njëri‑tjetrit. Një hap jo nga frika apo zakoni, por nga përpjekja për të dëgjuar e për të kuptuar.
Disa ditë më vonë mora në telefon Luljetën.
– Eja të shtunën. Do bëjmë byrek dhe ëmbëlsira, – i thashë sikur gjithçka ishte normale.
– Po… Krenari? – pyeti ajo me kujdes.
– Krenari do të shërbejë çajin, – buzëqesha.
Erdhi e shtuna. Unë ndihesha si një nxënëse para provimit. Në kuzhinë përhapej aroma e byrekut me mollë. Krenari ecte nëpër shtëpi, i heshtur dhe i menduar. E kuptoja që për të nuk ishte e lehtë.
Ra zilja. Shkova të hap derën. Luljeta qëndronte me një kuti me ëmbëlsirat e mia të preferuara. U përqafuam fort, pa fjalë.
Hymë në sallon. Krenari u ngrit nga kolltuku.
– Mirë se erdhe, Luljeta, – tha duke shmangur pak shikimin.
– Faleminderit, Krenar, – iu përgjigj ajo qetë.
Ajri ishte i ngarkuar. Por Luljeta, me natyrën e saj të drejtpërdrejtë, e theu menjëherë akullin.
– E di që nuk më keni shumë për zemër, – tha ajo me sinqeritet. – Por Diella është shoqja ime më e ngushtë. Nuk i kam dashur kurrë të keqen. Përkundrazi, dua ta shoh të lumtur. Besoj se këtë doni edhe ju.
Krenari e pa, pastaj më pa mua. Diçka në shikimin e tij zbuti.
– Hajdeni në kuzhinë, – tha më butë se zakonisht. – Uji për çaj është gati.
Dhe ajo ishte një fitore.
Që prej asaj dite, jeta jonë nuk u përmbys, por ndryshoi thelbësisht. Krenari nuk u kthye në një princ romantik. Ende ankohej për supën e vakët dhe hidhte çorapet nëpër shtëpi. Por diçka thelbësore kishte lëvizur mes nesh. Frika ishte zhdukur. Unë nuk kisha më drojë të flisja për dëshirat e mia, ndërsa ai mësoi të dëgjonte. Jo gjithmonë të pajtohej – por të dëgjonte.
Ai nuk e shihte më Luljetën si armike. E kuptoi se ajo nuk më largonte prej tij, por më ndihmonte të mbetesha ajo grua që kishte dashuruar dikur – e gjallë, e sinqertë, e qeshur.
Luljeta vazhdon të vijë tek ne. Ndonjëherë Krenari ulet me ne për çaj, dëgjon bisedat tona, madje fut ndonjë koment që na bën të qeshim të tre.
Nuk e di sa vite kemi përpara. Por di një gjë: ai ultimatum që dukej se do të më shkatërronte, në të vërtetë më shpëtoi. Më detyroi të zgjohem, të shoh veten në pasqyrë dhe të pyes: “Çfarë do ti, Diella Marashi?”
Dhe më në fund gjeta guximin t’i përgjigjem.
Dua të jetoj. Të pjek ëmbëlsira, të flas me shoqen time, të qesh me lot e ndonjëherë të qaj. Dhe dua pranë një njeri që e pranon këtë. Që nuk vendos kushte, nuk përpiqet të më ndryshojë, por thjesht më do.
Duket se pas tridhjetë e pesë vitesh martese, unë dhe burri im vetëm tani po mësojmë si ta bëjmë këtë. Dhe ky është agimi ynë i ri – i fituar me mund, por i shumëpritur.